به گزارش پایگاه خبری دیدگاه مدیریت به نقل از مهر، رکسانا نیکنامی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، با اشاره به محدودیت‌های ایجادشده برای پژوهشگران و دانشجویان ایرانی در دسترسی به برخی خدمات و فرصت‌های علمی، اظهار داشت: زمانی که برخی امتیازات و حقوقی که انسان به‌عنوان یک فرد از آن برخوردار است، نه بر اساس کارهایی که انجام داده، بلکه بر اساس هویت ملی وی تعیین می‌شود، این موضوع می‌تواند به‌عنوان نقض حقوق بشر تلقی گردد.
وی در ادامه این نشست افزود: در یکی دو هفته اخیر، اتفاقی در مورد کشور ما رخ داد که مسئله «آپارتاید علمی» را بیش از پیش مطرح کرد؛ موضوعی که به نظر می‌رسد مقامات ما به‌سادگی از کنار آن گذشته‌اند و آن، محرومیت‌هایی است که در مورد آزمون‌های زبان در کشور به وجود آمد.
نیکنامی تصریح کرد: این محدودیت‌ها به دلیل تحریم‌ها علیه ایران ایجاد شده است و نهادهایی که آزمون‌های زبان، از جمله آزمون تافل را برگزار می‌کردند، این محدودیت‌ها را اعمال کردند. این نخستین بار نیست که چنین وضعیتی در کشور ما پیش می‌آید؛ در سال ۲۰۱۰ نیز تجربه مشابهی داشتیم.
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با اشاره به تفاوت شرایط امروز با سال ۲۰۱۰ گفت: تفاوت در این است که در سال ۲۰۱۰ پژوهشگران ایرانی این امکان را داشتند که از کشور خارج شوند و در کشورهای همسایه در آزمون شرکت کنند. بنابراین مسئله، در آن زمان بیشتر به جغرافیای ایران مربوط می‌شد.
وی ادامه داد: اما چیزی که در سال ۲۰۲۶ تصویب شده، تنها مسئله جغرافیا نیست، بلکه هویت ایرانی فراتر از آن مطرح است. برای مثال، در مورد آزمون‌های دوئولینگو، آنچه مطرح شد این است که حتی اگر فرد اقامت کشور دیگری را داشته باشد و خارج از شمول تحریم‌ها باشد، باز هم ممکن است این محدودیت شامل او شود.
نیکنامی افزود: آخرین باری که آزمون آیلتس در کشور برگزار شد، ۳۱ ژانویه ۲۰۲۶ بود. شاید در نگاه اول این موضوع صرفاً یک مسئله مربوط به یک آزمون زبان به نظر برسد، اما برخی آمارها نشان می‌دهد که این موضوع واقعاً فراتر از یک آزمون ساده زبان است و منطق اقتصادی ـ سیاسی گسترده‌ای پشت آن وجود دارد.
وی با ارائه آماری از وضعیت دانشجویان ایرانی در آمریکا گفت: طبق آماری که در سال ۲۰۲۶ توسط «اوپن دورز» منتشر شده و مربوط به سال تحصیلی ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ است، مؤسسه آموزش‌های بین‌المللی آمریکا آمار رسمی این حوزه را منتشر کرده و در این بازه، ۱۱ هزار و ۶۵۶ دانشجوی ایرانی در دانشگاه‌های آمریکا مشغول تحصیل بوده‌اند.
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران ادامه داد: این عدد بسیار قابل توجهی است و ایران از نظر تعداد دانشجویان خارجی در ایالات متحده آمریکا رتبه شانزدهم را دارد. وی تصریح کرد: این آمار به این معناست که بخش قابل توجهی از پرورش نخبگان در کشور ایالات متحده آمریکا توسط پژوهشگران و دانشجویان ایرانی انجام می‌شود و حدود ۸۰ درصد این افراد نیز در دوره‌های تحصیلات تکمیلی مشغول هستند.
نیکنامی با اشاره به آثار اقتصادی حضور دانشجویان ایرانی در آمریکا گفت: اهمیت این موضوع زمانی بیشتر نمایان می‌شود که طبق آمار منتشرشده از سوی خود آمریکایی‌ها، مالیات پرداختی این تعداد دانشجو در سال ۲۰۲۴ حدود ۵۵۰ میلیون دلار بوده است. وی افزود: بنابراین موضوع فراتر از یک آزمون زبان است؛ این تعداد دانشجو تأثیر مثبتی بر اقتصاد آمریکا دارند که هم از نظر تعداد و هم از نظر مالی قابل توجه است. همچنین در بخش زیادی از شرکت‌های فناوری، به‌ویژه در حوزه‌های علوم انسانی، امروز شاهد حضور اندیشمندان ایرانی هستیم.
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران خاطرنشان کرد: بنابراین این قانون می‌تواند در مرحله دوم حتی آسیبی به اقتصاد آمریکا وارد کند، چراکه این آزمون‌های ورودی برای دانشگاه‌های بریتانیا و دانشگاه‌هایی که زیرمجموعه اتحادیه اروپا هستند نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند.
