به گزارش پایگاه خبری دیدگاه مدیریت به نقل از خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها – حمیدرضا عبدالمنافی: پل شهید آیت‌الله رئیسی، که به پل B۱ کرج نیز معروف است، قرار بود یکی از اجزای کلیدی در تکمیل آزادراه شهید سلیمانی و شبکه حمل‌ونقل شمالی کرج باشد. این پروژه که پس از سال‌ها تلاش عمرانی به مراحل پایانی نزدیک شده بود، در تاریخ سیزدهم فروردین‌ماه و در جریان جنگ چهل روزه رمضان، توسط جنگنده‌های آمریکایی آسیب دید. در حال حاضر، این پل به جای عبور خودروها، در انتظار تصمیم‌گیری درباره نحوه بازسازی، تأمین اعتبار و تعیین پیمانکار قرار دارد.
از یک سو، وزارت راه و شهرسازی از تشکیل هیئتی متشکل از حدود ۱۵ متخصص سازه و پل‌سازی برای بررسی وضعیت و انتخاب روش بازسازی خبر داده است و از سوی دیگر، مدیریت شهری کرج بر این باور است که بخش عمده‌ای از تعهدات دولت در این پروژه هنوز مشخص نشده و شهرداری نباید به تنهایی هزینه بازسازی سازه‌ای را که پروژه‌ای ملی محسوب می‌شود، پرداخت کند.
پل B۱ کرج در امتداد آزادراه شهید سلیمانی و بر روی رودخانه بیلقان ساخته شده است. عملیات ساخت این پل از سال ۱۳۹۵ آغاز شد و در سال‌های اخیر بخش قابل توجهی از آن به انجام رسید. این پل با طولی حدود یک کیلومتر و ارتفاعی قابل توجه، از پروژه‌های زیرساختی مهم کرج به شمار می‌رود و قرار بود با اتصال بخش‌هایی از شبکه بزرگراهی شمال کرج، در توزیع ترافیک و کاهش فشار بر معابر شهری نقش مؤثری ایفا کند.
هوشنگ بازوند، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور، چند روز پیش از مأموریت یک هیئت فنی متشکل از حدود ۱۵ مشاور و متخصص برجسته سازه و پل‌سازی برای بررسی وضعیت پل B۱ خبر داده است. این هیئت مأمور شده است تا ابعاد خسارت واردشده را بررسی و درباره نحوه برخورد با بخش‌های آسیب‌دیده و روش بازسازی تصمیم‌گیری کند. اهمیت این بررسی از آن جهت است که بخش‌های آسیب‌دیده پل به گفته مسئولان به سادگی قابل ترمیم نیستند و برای حفظ ایمنی و پایداری سازه، نیازمند بررسی‌های تخصصی و تصمیم‌گیری مهندسی هستند.
برآورد اولیه وزارت راه و شهرسازی هزینه تخریب بخش‌های آسیب‌دیده و بازسازی پل را بین ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ میلیارد تومان اعلام کرده است؛ رقمی که عملاً بازسازی B۱ را به یکی از پروژه‌های پرهزینه عمرانی استان تبدیل می‌کند. بازوند همچنین اعلام کرده است که پس از اعلام نظر هیئت کارشناسی درباره واگذاری پروژه، تصمیم‌گیری خواهد شد و در صورت ضرورت برای بازگشایی سریع مسیر، امکان استفاده از ظرفیت‌های قانونی برای واگذاری پروژه به سازنده توانمند وجود دارد؛ در غیر این صورت، پیمانکار از طریق مناقصه انتخاب خواهد شد.
مدیریت شهری کرج نسبت به طولانی شدن فرآیند تعیین تکلیف پل B۱ هشدار داده است. علیرضا رحیمی محمودآبادی، رئیس کمیسیون عمران و شهرسازی شورای اسلامی شهر کرج، در نطقی هشدارگونه درباره وضعیت تکمیل پروژه بزرگراه شهید سلیمانی و بازسازی پل شهید آیت‌الله رئیسی گفت که این پروژه بر اساس مصوبه هیئت وزیران، به صورت ۵۰ ـ ۵۰ میان دولت و مدیریت شهری تقسیم شده است. وی تأکید کرد که اگر تعهدات دولتی در زمان مناسب انجام می‌شد، پروژه می‌توانست بسیار زودتر افتتاح و وارد مدار بهره‌برداری شود.
یکی از اصلی‌ترین چالش‌های پل B۱، مسئله اعتبار است. برآوردهای مطرح‌شده از سوی وزارت راه و شهرسازی نشان می‌دهد که بازسازی پل به اعتباری حدود ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ میلیارد تومان نیاز دارد. علیرضا رحیمی نیز هزینه این پروژه را حدود ۲۵۰۰ میلیارد تومان اعلام کرده و تأکید دارد که پروژه نیازمند کمک جدی دولت است. با این حال، مسئله فقط میزان اعتبار نیست؛ بلکه محل تأمین این اعتبار و سهم هر یک از طرفین نیز محل اختلاف است. بر اساس توضیحات مدیریت شهری، پروژه در چارچوب مصوبه هیئت وزیران میان دولت و شهرداری تقسیم شده و هر یک باید ۵۰ درصد تعهدات را انجام دهند. اما اکنون پس از آسیب دیدن پل، این پرسش مطرح است که هزینه بازسازی بخش آسیب‌دیده باید از کدام منبع پرداخت شود؟
عمار ایزدیار، عضو شورای اسلامی شهر کرج، در گفتگو با خبرنگار مهر، یکی از مسائل مهم پروژه را موضوع زمین موسوم به «زنبق» در منطقه عظیمیه عنوان کرد. به گفته وی، قرار است سازمان ملی زمین و مسکن این زمین را به عنوان آورده دولت بابت مطالبات پروژه در اختیار پیمانکار قرار دهد تا بخشی از تعهد دولت از این طریق عملیاتی شود. ایزدیار توضیح داد که شهرداری در حال تزریق تدریجی منابع ریالی در چارچوب سهم ۵۰ درصدی خود است، اما فرآیند واگذاری زمین زنبق هنوز تکمیل نشده و سند آن نیز باید مراحل اداری مربوطه را طی کند. این عضو شورای شهر کرج تأکید کرد که این زمین برای قرار گرفتن در اختیار پروژه باید فرآیند اداری خود را در سازمان ملی زمین و مسکن و سایر دستگاه‌های مرتبط طی کند و هنوز این چرخه به طور کامل به سرانجام نرسیده است. در واقع، یکی از گره‌های مالی پروژه اکنون به موضوعی اداری تبدیل شده است؛ موضوعی که تعیین تکلیف آن می‌تواند بر سرعت اجرای بازسازی نیز اثرگذار باشد.
ایزدیار در بخش دیگری از سخنان خود تأکید کرد که مدیریت شهری معتقد است بازسازی خسارت واردشده به پل نباید بار دیگری بر دوش بودجه شهرداری کرج بگذارد. استدلال مطرح‌شده از سوی عضو شورای شهر این است که شهرداری در چارچوب سهم خود در پروژه هزینه کرده و اکنون که سازه پیش از بهره‌برداری آسیب دیده است، دولت باید برای جبران خسارت و بازسازی آن وارد عمل شود. وی پیشنهاد کرد دولت برای تأمین اعتبار مورد نیاز، از ظرفیت‌های ملی از جمله صندوق توسعه ملی استفاده کند و تأکید دارد که این پروژه از مصادیق مهم بازسازی زیرساخت‌های کشور محسوب می‌شود.
در سوی دیگر این معادله، سازمان برنامه و بودجه استان البرز در پاسخ به پرسش خبرنگار مهر درباره میزان بودجه پیش‌بینی‌شده برای بازسازی و تکمیل پل B۱ اعلام کرده است که این سازه، پروژه‌ای ملی است و بودجه آن از محل اعتبارات استان تأمین نمی‌شود. این پاسخ، یکی از مهم‌ترین گزاره‌های گزارش درباره وضعیت مالی پل B۱ است. اگر پروژه از نظر اعتباری در زمره پروژه‌های ملی قرار می‌گیرد، تعیین تکلیف سهم دولت و نحوه تأمین منابع بازسازی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. به این ترتیب، مسئله این پل تنها اختلاف میان دو دستگاه درباره اجرای یک پروژه شهری نیست؛ بلکه موضوع به تعیین مرز مسئولیت‌های مالی دولت، مدیریت شهری و دستگاه‌های متولی زیرساخت‌های حمل‌ونقل بازمی‌گردد.
عمار ایزدیار، عضو شورای اسلامی شهر کرج، در ادامه گفتگو با خبرنگار مهر درباره راه دسترسی موقتی که در کنار پروژه در حال اجراست نیز هشدار داده و تأکید کرده است که این مسیر موقت، جایگزین B۱ نیست، بلکه برای استفاده از ظرفیت بزرگراه تا زمان تکمیل پل در نظر گرفته شده است. به گفته وی، افزایش بار ترافیکی در محورهایی مانند بلوار جانبازان و محدوده بیلقان و عظیمیه می‌تواند در ساعات اوج صبح و عصر، فشار بیشتری بر شبکه معابر منطقه وارد کند. این نگرانی زمانی جدی‌تر می‌شود که ظرفیت پل و تونل بیلقان نیز محدود باشد. از این منظر، تأخیر در بازسازی B۱ می‌تواند آثار خود را نه فقط در محل پروژه، بلکه در معابر اطراف نیز نشان دهد. ایزدیار در همین زمینه پیشنهاد کرده است تیم‌های تخصصی ترافیک وضعیت محدوده را بررسی کنند و در صورت نیاز، برای ساعات اوج صبح و عصر، محدودیت‌های مدیریت‌شده و یک‌طرفه‌سازی موقت در مسیر پل و تونل بیلقان در نظر گرفته شود.
اکنون پل B۱ در نقطه‌ای قرار گرفته که چند تصمیم باید همزمان اتخاذ شود؛ نخست، گزارش نهایی هیئت فنی درباره میزان و نوع آسیب؛ دوم، تعیین شیوه بازسازی؛ سوم، مشخص شدن پیمانکار؛ چهارم، تعیین سهم مالی دولت و مدیریت شهری و پنجم، تأمین اعتبار مورد نیاز. علیرضا رحیمی محمودآبادی، رئیس کمیسیون عمران و شهرسازی شورای اسلامی کرج معتقد است که اگر دولت درباره پیمانکار و تأمین منابع تصمیم بگیرد، امکان شروع سریع عملیات وجود دارد و می‌توان طی یک‌ونیم تا دو سال پل را به بهره‌برداری رساند. در مقابل، معاون وزیر راه و شهرسازی نیز از آغاز بررسی‌های تخصصی و امکان تصمیم‌گیری درباره پیمانکار پس از اعلام نظر هیئت کارشناسی خبر داده است. بنابراین، به نظر می‌رسد اکنون مهم‌ترین حلقه مفقوده پروژه، نبود عملیات عمرانی صرف نیست؛ بلکه تصمیم نهایی درباره مدل بازسازی و تأمین منابع مالی است.
اکنون برای بازگرداندن این پروژه به مسیر اجرا، تنها تزریق اعتبار کافی نیست؛ ابتدا باید ایمنی سازه توسط متخصصان تعیین شود، روش بازسازی مشخص شود، پیمانکار انتخاب شود و سپس منابع چند هزار میلیارد تومانی پروژه در اختیار مجری قرار گیرد. در این میان، مدیریت شهری کرج بر انجام تعهدات دولت و جبران هزینه بازسازی تأکید دارد، وزارت راه و شهرسازی بررسی فنی را در دستور کار قرار داده و سازمان برنامه و بودجه البرز نیز تأکید کرده است که این پروژه ماهیتی ملی دارد و اعتبار آن از محل بودجه استان تأمین نمی‌شود. اکنون نگاه‌ها به تصمیم دولت و نتیجه بررسی هیئت فنی ۱۵ نفره دوخته شده است؛ تصمیمی که می‌تواند مشخص کند B۱ چه زمانی دوباره وارد مدار عملیات می‌شود و چه زمانی شهروندان کرج می‌توانند شاهد بهره‌برداری از یکی از مهم‌ترین حلقه‌های شبکه بزرگراهی شمال شهر باشند. در نهایت، پرسش اصلی همچنان پابرجاست: وقتی یک پروژه ملی پیش از افتتاح آسیب می‌بیند و بازسازی آن به چند هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد، مسئولیت تأمین این هزینه و تسریع در بازگشت پروژه به مدار بهره‌برداری بر عهده کدام نهاد خواهد بود؟
