مهدی صدیقیان_پژوهشگر مطالعات فرهنگی
امروز بیست‌وهشتم مردادماه، در تقویم جهانی به نام «روز عکاسی» ثبت شده است؛ روزی برای پاسداشت کسانی که با نگاه خود، جهان را از نو تعریف می‌کنند. عکاسی فراتر از فشردن یک دکمه یا ثبت تصویری از یک سوژه است؛ عکاسی، کیمیاگری نور و لحظه است. زمانی که یک عکاس، دوربینش را به سمت حقیقت جهان می‌گیرد، در واقع دارد ثانیه‌ای از تاریخ را از چنگال زمان نجات می‌دهد و آن را برای همیشه ماندگار می‌کند.
تولدِ یک هنر؛ از داگرئوتیپ تا دنیای دیجیتال
نوزدهم آگوست سال ۱۸۳۹ بود که «لوئی داگر» فرانسوی با معرفی فرآیند «داگرئوتیپ»، در واقع دریچه‌ای نو را به روی بشر گشود. از آن روز تا به امروز، مسیر عکاسی از تالارهای تاریک شیمیایی تا سنسورهای پیشرفته دیجیتال تغییر کرده است، اما یک چیز در تمام این سال‌ها ثابت مانده: میل انسان به ثبت «بودن». عکاسی از همان آغاز، چیزی بیش از یک ابزار مستندسازی بود؛ عکاسی، زبانی برای گفتن ناگفته‌ها و پلی میان حافظه‌ی فردی و حافظه‌ی جمعی بشریت شد.
عکاسی؛ هنری برای «دیدن» و نه فقط «نگاه کردن
هنرمندان بزرگ سینما و عکاسی، همواره بر این نکته تأکید داشته‌اند که تفاوت میان یک عکاس معمولی و یک هنرمند، در نوع نگاه اوست. عباس کیارستمی، که نگاهش به دوربین و کادر، همواره سرشار از شاعرانگی بود، معتقد بود که باید دید تا بتوان ساخت. در جهان عکاسی، سوژه‌ها همیشه وجود دارند؛ این چشم عکاس است که باید بتواند آن‌ها را از بطن روزمرگی بیرون بکشد.
در دنیای امروز که غرق در تصاویر گذرا و بی‌شمار است، عکاس هنرمند کسی است که با درنگ، به آن چه دیده نمی‌شود، معنا می‌بخشد. عکس‌های ماندگار، آن‌هایی هستند که نه با لنز، بلکه با «جان» عکاس ثبت شده‌اند؛ عکس‌هایی که وقتی به آن‌ها نگاه می‌کنیم، گویی با ما حرف می‌زنند و داستانی را روایت می‌کنند که کلمات از بیانش عاجزند.
عکاسی، بار سنگین «حافظه» را به دوش می‌کشد. در دورانی که سرعت تغییرات زیست انسانی بالاست، عکاسی تنها پناهگاه ما برای بازگشت به آن چیزی است که بوده‌ایم. چه در پرتره‌هایی که عمق روان انسان را در چشم‌ها جست‌وجو می‌کنند و چه در عکس‌های اجتماعی که بی‌عدالتی‌ها یا زیبایی‌های پنهان یک شهر را به تصویر می‌کشند، عکاسی وظیفه‌ی شهادت دادن به زمانه را بر عهده دارد.
گرامیداشت روز جهانی عکاسی، در واقع تجلیل از کسانی است که چشم بیدار ما در برابر فراموشی‌اند. عکاسان، راویان خاموش تاریخ‌اند؛ کسانی که به ما می‌آموزند چگونه می‌توان در قاب کوچک یک تصویر، جهانی به وسعت رویاها و دردهای انسانی را گنجاند.
این روز را به تمام کسانی که دوربین را نه فقط ابزاری برای ثبت، که چشم‌اندازی برای دیدن عمیق‌تر می‌دانند، تبریک می‌گوییم. باشد که نگاه‌تان همواره روایتی صادقانه و شاعرانه از جهان پیرامون‌مان بسازد.
