مریم اسلامی در گفت‌وگویی به پرسش خبرنگار مهر درباره این موضوع که بسیاری از والدین بر این باورند که اشعار حافظ مملو از مفاهیم فلسفی و عرفانی و واژگان دشوار است و کودکان قادر به درک آن نیستند، پاسخ داد: به نظر من، سوال اصلی این نیست که کودک از چه سنی می‌تواند به خواندن حافظ بپردازد، بلکه مهم‌تر این است که از چه سنی و چگونه می‌توانیم زمینه آشنایی او را با حافظ فراهم کنیم. کودکان از سال‌های ابتدایی زندگی می‌توانند با موسیقی زبان، تصاویری شاعرانه و احساسات شعر ارتباط برقرار کنند، حتی اگر معنای همه واژه‌ها را ندانند. باید بین آشنا کردن کودک با شعر و آموزش و تفسیر آن تمایز قائل شویم. من معتقدم که کودک باید ادبیات را قبل از آنکه به عنوان موضوعی برای یادگیری تلقی کند، به عنوان تجربه‌ای لذت‌بخش کشف کند. بنابراین، به جای تعیین یک سن خاص، باید مواجهه با حافظ را بر اساس ظرفیت زبانی، عاطفی و تخیلی کودک طراحی کنیم تا به جای ایجاد فاصله، زمینه دوستی او با شعر فراهم شود.
او در پاسخ به این سوال که آیا کودک ابتدا باید با موسیقی شعر حافظ آشنا شود یا معنای ابیات را درک کند، بیان کرد: به عنوان یک شاعر کودک، بر این باورم که اصرار بر درک تمام واژه‌ها و معانی در نخستین مواجهه می‌تواند مانع ارتباط کودک با شعر شود. موسیقی کلام، آهنگ واژه‌ها و ضرباهنگ شعر، پیش از درک کامل معنا، زمینه ارتباط کودک با آن را فراهم می‌کند. در واقع، موسیقی شعر دروازه ورود به دنیای شعر است، نه تمام آن. باید به کودک فرصتی بدهیم تا به شعر گوش کند، تصاویری ذهنی خود را بسازد و هر زمان که علاقه‌مند شد، درباره معنای آن بپرسد. اگر از همان ابتدا بخواهیم همه استعاره‌ها را توضیح دهیم و معنای مشخصی را به او تحمیل کنیم، فرصت کشف و لذت را از او می‌گیریم. معنا باید متناسب با رشد و تجربه کودک به تدریج کشف شود، نه اینکه از ابتدا به او درس داده شود.
اسلامی در خصوص این که آیا باید اشعار شاعران کهن مانند حافظ را مانند داستان‌های کهن بازنویسی کنیم تا کودکان بتوانند در برخورد اول، راحت‌تر آنها را درک کنند یا نیازی به این کار نیست، اظهار کرد: نیازی به این کار نیست. در شعر حافظ، معنا تنها در واژه‌ها نیست؛ موسیقی، ایهام، استعاره، طنز و ظرافت‌های زبانی نیز در زیبایی آن نقش دارند. بنابراین، ساده‌سازی شعر با حذف این ویژگی‌ها ممکن است به ارزش هنری آن آسیب بزند. شاعری که می‌خواهد برای کودکان با الهام از حافظ بنویسد، باید علاوه بر شناخت جهان ذهنی کودک، از ظرافت تصویرسازی، چندلایگی معنا و نگاه متفاوت حافظ به جهان بهره‌برداری کند. گاهی بهتر است به جای بازنویسی مستقیم غزل‌ها، آثاری مستقل خلق کنیم که با جهان تصویری و فکری حافظ گفت‌وگو داشته باشند و کودک را به تدریج به شعر اصلی نزدیک کنند. هدف نباید کوچک کردن حافظ باشد؛ بلکه باید راه‌هایی متناسب با تجربه کودک برای ارتباط با جهان بزرگ و چندلایه او پیدا کنیم.
این شاعر حوزه کودک با اشاره به شب یلدا و آیین فال حافظ که به یکی از سنت‌های این شب در ایران تبدیل شده و ظرفیت آن برای ایجاد یک خاطره عاطفی مثبت و بازی‌وار در ذهن کودکان، توضیح داد: حافظ در فرهنگ ما تنها یک شاعر نیست، بلکه بخشی از حافظه عاطفی و جمعی ماست. صدای شعرخوانی بزرگ‌ترها، شب یلدا و دورهم‌نشینی خانوادگی می‌توانند از نخستین تجربه‌های دوست‌داشتنی کودک با ادبیات باشند. می‌توانیم به کودک فرصتی بدهیم تا دیوان را باز کند، به شعر گوش بسپارد، تصویر یا واژه‌ای را انتخاب کند و درباره آن صحبت کند یا با الهام از آن نقاشی بکشد و داستان بسازد. البته بهتر است جنبه فرهنگی، تخیلی و تأمل‌برانگیز فال حافظ را برجسته کنیم، نه اینکه آن فال را در نگاه کودکان پیشگویی جلوه بدهیم، زیرا این کار نیز به نظر من آسیب‌زننده است. مهم این است که کودک در کنار حافظ، تجربه‌ای از صمیمیت، شگفتی و خیال‌پردازی داشته باشد و شعر در ذهن او با خاطره‌ای خوش، پیوند بخورد.
مریم اسلامی در پاسخ به این سوال که ما نسلی بودیم که در کتاب‌های درسی اغلب با بخش‌های سنگین و حفظ‌کردنی شعر کهن مواجه شدیم که گاهی نتیجه عکس داد، چه هشداری به معلمان و خانواده‌ها می‌دهید تا آنها این اشتباه را تکرار نکنند و حافظ را صرفاً به یک «تکلیف درسی خسته‌کننده» تبدیل نکنند؟ گفت: باید میان آموختن درباره شعر و تجربه کردن شعر تفاوت قائل شویم. ممکن است کودکی، غزلی را از حفظ بخواند و معنای واژه‌هایش را توضیح دهد اما هیچ ارتباط عاطفی با آن برقرار نکرده باشد. در مقابل، ممکن است تنها یک بیت در ذهن کودک بماند و سال‌ها بعد برایش معنا پیدا کند. بنابراین، موفقیت آموزش ادبیات را نباید فقط با محفوظات و بازگویی معنای مورد انتظار معلم سنجید. حفظ شعر ارزشمند است اما نباید به هدف اصلی تبدیل شود. معلمان و خانواده‌ها باید به کودکان فرصت بدهند برداشت‌های خود را بیان کنند، سؤال بپرسند و بدون ترس از پاسخ اشتباه، شعر را کشف کنند. اگر می‌خواهیم حافظ در زندگی نسل بعد زنده بماند، باید به کودکان فرصت بدهیم او را کشف کنند، نه اینکه فقط او را بخوانند یا حفظ کنند.
