به گزارش پایگاه خبری دیدگاه مدیریت به نقل از مهر، گروه استان‌ها – اسلام آذرمی گیگلو: در گذشته‌ای نه‌چندان دور، وضعیت این دریاچهٔ آب‌شیرین به شدت نگران‌کننده بود؛ اما امروز، پس از ماه‌ها تلاش مستمر، امید در گوشه و کنار آن به وضوح احساس می‌شود. این تالاب ۲۲۰ هکتاری که در ۴۸ کیلومتری جنوب شرقی اردبیل و در ارتفاع ۲۵۰۰ متری واقع شده، اکنون شاهد تحولی خوشایند است. احیای ۵۰ درصدی این تالاب نویدبخش بازگشت شکوه از دست رفته آن است. گزارش میدانی از این تالاب زیبا، موفقیت‌های چشمگیر، همدلی مسئولان و مردم، و چشم‌اندازی روشن برای تبدیل این منطقه به قطب اکوتوریسم شمال‌غرب کشور را روایت می‌کند.
ظرفیت‌های شگفت‌انگیز؛ همچنان پابرجا تالاب نئور تنها یک پهنه آبی نیست؛ بلکه زیستگاهی بی‌نظیر با بیش از ۷۰ گونه گیاهی و ۹۰ گونه جانوری از جمله پرندگان مهاجر، پستانداران و دوزیستان به شمار می‌آید. دشت‌های اطراف این تالاب مملو از گل‌های وحشی و گیاهان دارویی است و چشمه‌های جوشان، هوای خنک کوهستانی را با طراوتی بی‌نظیر ترکیب کرده‌اند. با وجود چالش‌های گذشته، این سرمایه‌های طبیعی همچنان پابرجا هستند و با اقدامات اخیر، طراوت و شفافیت روزافزونی به تالاب بازگشته است. گردشگرانی که این روزها به نئور سفر کرده‌اند، از تغییرات محسوس ابراز شگفتی می‌کنند و می‌گویند: تالاب نسبت به سال گذشته زلال‌تر شده و بوی رطوبت‌زدگی به طرز قابل‌توجهی کاهش یافته است. امیدواریم این روند ادامه یابد. یک خانواده اردبیلی که سال‌هاست به این منطقه می‌آیند، با لبخند می‌گویند: دوباره نشانه‌هایی از ماهی‌های قزل‌آلا را مشاهده می‌کنیم و کیفیت آب روزبه‌روز بهتر می‌شود. این یعنی تلاش‌ها نتیجه داده است.
چالش بزرگ و راهکار مؤثر؛ گامی بلند برای تعادل بزرگ‌ترین تهدید تالاب نئور، حضور گونه مهاجم کاراس (کپور نقره‌ای) بود. این ماهی با تغذیه از میگوی گاماروس، نقش تصفیه‌کنندگی طبیعی آب را مختل کرده و کیفیت تالاب را به خطر انداخته بود. اما امروز، خوشبختانه با اجرای طرح‌های علمی و عملیاتی، بیش از ۵۰ درصد از جمعیت کاراس در تالاب کاهش یافته و جمعیت گاماروس در حال بازیابی است. این موفقیت، زنجیره غذایی را به تعادل نزدیک کرده و شوری و گل‌آلودگی آب به میزان چشمگیری کاهش یافته است. به گفته کارشناسان، اگر این روند ادامه یابد، تا پایان سال شاهد بازگشت کامل قزل‌آلای رنگین‌کمان به چرخهٔ زیستی تالاب خواهیم بود. همچنین، کاهش بارندگی و برداشت‌های غیرمجاز آب نیز با همکاری جوامع محلی و نهادهای نظارتی، مهار شده و مدیریت منابع آب با دقت بیشتری دنبال می‌شود.
برنامه‌های احیا؛ موفقیت‌های عینی در عمل جلیل جباری، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل، در گفتگو با خبرنگار مهر با ابراز رضایت از پیشرفت‌های حاصل‌شده، اظهار کرد: با همت استاندار اردبیل و هماهنگی بی‌نظیر با سازمان محیط‌زیست، طرح احیای تالاب نئور به موفقیت ۵۰ درصدی رسیده است. حذف کنترل‌شده ماهی کاراس و بازگشت تدریجی گاماروس و قزل‌آلا، نویدبخش احیای کامل این اکوسیستم ارزشمند است. نقشهٔ راه اجرایی ما دقیق و زمان‌بندی‌شده است و تا پایان برنامه، تالاب به روزهای اوج خود بازخواهد گشت. وی همچنین از نهایی‌سازی سند مالکیت تالاب خبر داد و گفت: تثبیت حریم قانونی، سرمایه‌گذاری سبز را تسهیل کرده و بستر را برای توسعهٔ گردشگری پایدار فراهم می‌آورد. احداث اقامتگاه‌های بوم‌گردی در روستاهای پیرامون با نظارت کارشناسی در حال اجراست و این یعنی اشتغالزایی و رونق معیشت برای جامعهٔ محلی.
گردشگران و جامعهٔ محلی؛ همراهان همیشگی در حاشیه تالاب، گروه‌های کوهنوردی و طبیعت‌گردان از بهبود مسیرهای دسترسی و سرویس‌های رفاهی می‌گویند. یکی از کوهنوردان اردبیل با اشتیاق می‌گوید: نئور روزبه‌روز به مقصدی کامل‌تر تبدیل می‌شود. اگر زیرساخت‌ها مانند پارکینگ و سرویس‌های بهداشتی به همین ترتیب توسعه یابد، بی‌تردید به قطب گردشگری منطقه تبدیل خواهد شد. راهنمایان محلی نیز از ایجاد شغل‌های جدید و استقبال مسئولان از مشارکت روستاییان ابراز خرسندی می‌کنند.
نگاه به آینده؛ روشن و امیدبخش نتیجه تلاش‌های جمعی، امروز در آب‌های زلال‌تر، کاهش ماهی‌های مهاجم و بازگشت گونه‌های بومی تالاب نئور به وضوح دیده می‌شود. احیای ۵۰ درصدی این تالاب، نوید روزهایی بهتر را می‌دهد؛ روزهایی که نئور با تمام شکوهش، میزبان طبیعت‌دوستان از سراسر ایران خواهد بود. با توجه به روند رو به رشد احیای تالاب نئور، امین صبوری کارشناس محیط‌زیست در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: تداوم این موفقیت‌ها نیازمند عزمی پایدار و نظارتی مستمر بر رفتار گردشگران و بهره‌برداران محلی است. وی همچنین هشدار داد که هرگونه غفلت در مدیریت پسماند یا توسعه بی‌ضابطه تأسیسات گردشگری، می‌تواند زنجیره‌ی ظریف حیات این اکوسیستم را دوباره به خطر اندازد. وی افزود: از این رو، برنامه‌ریزی برای ایجاد کمپین‌های آگاهی‌بخشی میان بازدیدکنندگان و توانمندسازی جوامع محلی در زمینه حفاظت مشارکتی، به عنوان مکملی حیاتی برای اقدامات فنی احیا، در دستور کار مسئولان قرار گرفته است تا نئور نه تنها احیا شود، بلکه برای نسل‌های آینده نیز پایدار بماند.
در کنار همه این دستاوردها، آنچه بیش از هر چیز امیدوارکننده به نظر می‌رسد، همبستگی بی‌سابقه‌ای است که میان نهادهای اجرایی، کارشناسان و مردم شکل گرفته است. تالاب نئور امروز به نمادی از اراده جمعی برای جبران خسارت‌های زیست‌محیطی تبدیل شده و این پیام روشن را به سایر مناطق کشور مخابره می‌کند که با همت و برنامه‌ریزی علمی، می‌توان طبیعتِ زخمی را التیام بخشید و دوباره به زندگی بازگرداند. اگر این روند حمایتی و مشارکتی با همان شتاب و کیفیت فعلی ادامه یابد، بدون تردید سال آینده، خبر احیای کامل تالاب نئور، لبخند را بر لبان تمامی دوستداران طبیعت ایران زمین خواهد نشاند.
