همکاری نوآورانه برای اتصال زبان فارسی به زیرساخت‌های هوش مصنوعی

به گزارش پایگاه خبری دیدگاه مدیریت به نقل از خبرگزاری مهر، حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور در بازدید از فرهنگستان زبان و ادب فارسی و دیدار با رئیس، معاونان و مدیران این فرهنگستان، در خصوص ایجاد شرایط مناسب برای همکاری میان فرهنگستان و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان بیان کرد: ما با تمام توان آماده‌ایم از فعالیت‌های فرهنگستان زبان و ادب فارسی حمایت کنیم و زمینه تقویت زبان فارسی و پویایی و کارآمدی آن را در فضای مجازی فراهم آوریم.

افشین در مورد ضرورت مرجعیت فرهنگستان زبان و ادب فارسی در تمامی مسائل مرتبط با زبان فارسی گفت: باید فرهنگستان زبان و ادب فارسی را به تنها مرجع زبان فارسی تبدیل کنیم و سپس با گسترش داده‌ها، به تمامی بُن‌سازه‌های هوش مصنوعی متصل شویم و تمام الزامات زبان و ادب فارسی را در آن لحاظ کنیم؛ از رسم‌الخط تا مفاهیم زبان فارسی.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با تأکید بر زمان‌بندی مناسب حداقلی برای دستیابی به اهداف مطرح شده، گفت: در فناوری هوش مصنوعی جایگاه خوبی داریم و تلاش می‌کنیم ارتباط این توانمندی را با زبان فارسی به حداکثر برسانیم و تا پایان سال ۱۴۰۵، به نخستین نمونه از آنچه در مورد آن بحث و تبادل نظر شد، دست پیدا کنیم.

زبان، موجود زنده است. پیش از سخنان معاون علمی و فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، غلامعلی حداد عادل، با اشاره به جایگاه زبان برای هر مردمی گفت: زبان، یک واقعیت اجتماعی پویاست که باید از آن مراقبت شود. زبان، موجود زنده و آسیب‌پذیر است، بنابراین نیاز به مراقبت دارد. حداد عادل ادامه داد: فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز وظیفه دارد تا برای پویایی زبان فارسی و مصون نگه داشتن آن از آسیب و بی‌ثباتی، برنامه‌ریزی کند.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در مورد رابطه قدرت زبانی و اقتدار هر کشور نیز گفت: میان قدرت زبانی و اقتدار هر کشور رابطه مستقیمی وجود دارد. بنابراین ایران قدرتمند، ایرانی است که بتواند از زبان فارسی به‌درستی پاسداری کند. او در مورد عملکرد فرهنگستان زبان و ادب فارسی در این راستا گفت: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، برنامه‌ریزی برای جنبه‌های زیرساختی زبان را به‌عهده دارد و کانونی برای حفظ زبان و توان‌افزایی زبان فارسی است.

محتوای قابل دسترس، هدف است. در ادامه این نشست، محمد دبیرمقدم، معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان، با اشاره به عملکرد فرهنگستان در حوزه‌های مختلف پژوهشی گفت: بخشی از دستاوردها را در نمایشگاه کتاب‌های منتشر شده فرهنگستان مشاهده کردید، اما بخش دیگر، فعالیت‌هایی است که فرهنگستان تلاش می‌کند تا با شتاب دادن به آنها، در حوزه‌های مختلف تخصصی و عمومی، به قطبی برای ارجاع تبدیل شود.

دبیر مقدم ادامه داد: در جمع‌آوری داده‌ها، شرایط مناسبی داریم، اما در بخش تحلیل و اشاعه داده‌ها، هنوز به جایگاه مناسب نرسیده‌ایم، بنابراین استفاده از فناوری‌های نوین و تولید محتوای قابل دسترس برای مخاطب، اصلی‌ترین برنامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی است.

فرهنگ و تمدن کم‌منبع، فراموش می‌شود. محمود فتوحی رودمعجنی، عضو پیوسته و مدیر امور پژوهشی فرهنگستان، در سخنانی، وضعیت جهان در حوزه زبان را نبرد تمدنی بی‌صدا و زبانی توصیف کرد که میدان آن، فضای مجازی است، گفت: میدان این نبرد، داده‌ها، الگوریتم‌ها و مدل‌های زبانی بزرگ است و سربازان این نبرد، داده‌ها، شاخص‌ها و پیکره‌های زبانی و هوش‌واره‌ها هستند.

او ادامه داد: واقعیت تلخ این است که ایران، از پُرمتن‌ترین کشورهای جهان است، اما در فضای دیجیتال امروز در فهرست کشورهای کم‌منبع قرار دارد. فتوحی در مورد پیامد این مسئله گفت: زبان غایب از زیرساخت دیجیتال را فرزندان آینده برای اندیشیدن، تولید دانش و مشارکت در اقتصاد، دیپلماسی، هنر و فرهنگ جهانی، به کار نخواهند گرفت و در نتیجه در سپهر دیجیتال، هیچ فردایی برای تمدن و فرهنگ کم‌منبع وجود ندارد، جز فراموشی.

عضو پیوسته فرهنگستان با تبیین معماری کلانی زیست‌بوم دیجیتالی زبان فارسی گفت: باید تلاش کنیم که از لایه اسناد و داده‌های خام زبانی به سمت مدل‌های زبانی و هوش‌واره‌های بومی پیش برویم. مدیر پژوهشی فرهنگستان با اشاره به فرآورده‌های لازم برای بوم زیست زبان فارسی در فضای مجازی افزود: درگاه ملی زیست بوم، رابطه‌های ملی واژگانی برخط، اطلس ملی گویش‌های ایران و سامانه ارزیابی کیفیت فرآورده‌هایی هستند که برای این موضوع اهمیت دارند.

او با اشاره به مأموریت‌های معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، ابراز امیدواری کرد با حمایت این معاونت از طرح‌های فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای حضور اثرگذار زبان فارسی در فضای مجازی، تحولی امیدبخش در این زمینه پدید آید.

زبان فارسی به بنیاد نخبگان بازگردد. سید مجتبی حسینی، دبیر فرهنگستان به تشکیل کارگروهی مشترک میان فرهنگستان زبان و ادب فارسی و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور اشاره کرد و گفت: تشکیل این کارگروه می‌تواند به روند ساماندهی هوش مصنوعی و استفاده از آن در زبان فارسی کمک کند.

دبیر فرهنگستان ادامه داد: یاری گرفتن از شرکت‌های دانش‌بنیان می‌تواند فقر منابع انسانی و تجهیزات را برطرف کرده و در نتیجه دستیابی به فناوری دیجیتال در حوزه هوش مصنوعی را تسریع کرده و غنی سازد. او در پایان گفت: از چند سال پیش، موضوع ادبیات از بنیاد نخبگان حذف شد. احیای مجدد آن، از درخواست‌های فرهنگستان زبان و ادب فارسی است.

گفتنی است در این نشست سعید سرکار، رئیس مرکز توسعه فناوری‌های راهبردی، و حسین روزبه، رئیس سازمان توسعه همکاری‌های علمی و فناوری بین‌المللی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری و جمعی از مدیران بنیاد سعدی و بنیاد دایرةالمعارف جهان اسلامی نیز حضور داشتند. پیش از این نشست معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور از کتابخانه مرکزی و نمایشگاه آثار انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی بازدید کرد.

پیمایش به بالا