به گزارش پایگاه خبری دیدگاه مدیریت به نقل از مهر، منصور حاجی در نشست خبری عصر سه‌شنبه بیان کرد: مجموعه پژوهشی معارف محمدی به عنوان هدیه‌ای از سوی شیعیان امیرالمؤمنین(ع) به ساحت پیامبر اعظم(ص) و جامعه مسلمانان و بشریت ارائه می‌شود و در این مجموعه تلاش شده است تا مسیرهای جدیدی برای مطالعه علمی شخصیت، سیره و معارف رسول اکرم(ص) فراهم گردد.
وی ادامه داد: با وجود عظمت و جایگاه بی‌نظیر پیامبر اسلام(ص)، بررسی وضعیت مطالعات علمی نشان می‌دهد که شخصیت ایشان در حوزه پژوهش‌های رسمی به اندازه‌ای که شایسته است، مورد توجه قرار نگرفته و نوعی مهجوریت جدی در عرصه پیامبرشناسی وجود دارد.
حاجی با اشاره به بازتاب نام پیامبر اسلام(ص) در قرآن کریم گفت: نام مبارک محمد(ص) چهار بار در آیات قرآن ذکر شده و یک بار نیز از ایشان با عنوان احمد یاد شده است. همچنین یکی از سوره‌های قرآن کریم به نام آن حضرت اختصاص یافته است.
این پژوهشگر افزود: با این حال، هنگامی که حجم و گستره پژوهش‌های رسمی و دانشگاهی درباره پیامبر اسلام(ص) را با ظرفیت شخصیت و جایگاه ایشان مقایسه می‌کنیم، فاصله قابل توجهی مشاهده می‌شود و این مسئله ضرورت توجه جدی‌تر مراکز علمی به پیامبرپژوهی را نشان می‌دهد.
حاجی با مقایسه وضعیت مطالعات درباره پیامبر اسلام(ص) با برخی اندیشمندان بزرگ اظهار کرد: درباره شخصیت‌هایی مانند فارابی، ابن‌عربی و ملاصدرا آثار و پایان‌نامه‌های علمی زیادی تولید شده است، اما حجم مطالعات دانشگاهی درباره شخص پیامبر اسلام(ص) با گستردگی شخصیت، زندگی و معارف ایشان تناسب ندارد.
وی ادامه داد: ورود حوزه‌های علمیه به عرصه تولید پایان‌نامه موجب افزایش شمار آثار مرتبط با پیامبر اکرم(ص) شده است، اما با توجه به ابعاد گسترده زندگی، سیره، شخصیت و معارف آن حضرت، این میزان پژوهش همچنان کافی نیست.
این نویسنده مجموعه پژوهشی معارف محمدی با اشاره به ظرفیت قرآن کریم برای مطالعات پیامبرشناسی گفت: حدود هزار و ۵۰۰ آیه از قرآن کریم به نوعی با پیامبر اعظم(ص) ارتباط دارد و این آیات موضوعات متنوعی را شامل می‌شود.
حاجی افزود: بخشی از این آیات به بیان اوصاف پیامبر اسلام(ص) اختصاص دارد و در بخش دیگری از آیات، خطاب مستقیم با آن حضرت صورت گرفته است. همچنین گروهی از آیات نیز به دشمنان پیامبر(ص) یا حقوق ایشان بر امت اسلامی پرداخته‌اند.
وی تصریح کرد: با وجود چنین ظرفیت گسترده‌ای در قرآن کریم، هنوز در میان تفاسیر فریقین کمتر شاهد رویکردی مستقل، جامع و منسجم برای مطالعه شخصیت پیامبر اسلام(ص) هستیم و این مسئله ضرورت تقویت نگاه‌های پژوهشی تخصصی در این حوزه را نمایان می‌کند.
حاجی با تشریح روند شکل‌گیری این پروژه پژوهشی اظهار کرد: حدود ۱۰ سال پیش تصمیم گرفته شد با همکاری جمعی از دوستان و با توسل به اهل‌بیت(ع)، موضوع‌شناسی گسترده‌ای درباره عناوین و موضوعاتی که تاکنون در قالب پایان‌نامه درباره پیامبر اسلام(ص) مورد توجه قرار نگرفته است، آغاز شود.
وی ادامه داد: سه تا چهار سال نخست این فرایند به بررسی عناوین پایان‌نامه‌ها و مطالعه منابع داخلی و خارجی در حوزه‌های مختلف اختصاص یافت و پس از این مرحله، از حدود پنج سال پیش تدوین و نگارش عناوین پژوهشی آغاز شد.
این پژوهشگر افزود: در جریان تدوین موضوعات تلاش شد دیدگاه‌ها و پیشنهادهای مختلف مسئولان و دست‌اندرکاران نیز مورد توجه قرار گیرد تا عناوین تهیه‌شده بتواند حوزه‌های متنوع‌تری از مطالعات مرتبط با پیامبر اسلام(ص) را پوشش دهد.
حاجی گفت: برای نمونه، موضوع تأثیر احادیث پیامبر اسلام(ص) بر شکل‌گیری تمدن‌های اسلامی و همچنین جایگاه معارف محمدی در اندیشه‌های ابن‌عربی و ملاصدرا از جمله موضوعاتی است که می‌تواند زمینه مطالعات عمیق و تخصصی را فراهم کند.
وی تأکید کرد: هدف اصلی این پروژه، شناسایی مسیرها و رویکردهای علمی برای مطالعه پیامبر خدا(ص) و فراهم کردن زمینه‌ای بود تا احادیث و معارف رسول‌الله(ص) تنها در سطح نقل و گزارش باقی نماند و امکان استخراج نظریه‌های کارکردی و عملی از این میراث فراهم شود.
حاجی با اشاره به دستاورد این فرایند پژوهشی اظهار کرد: به فضل الهی و با حمایت مجموعه‌های پژوهشی حوزه، اکنون حدود ۶۰ هزار عنوان پژوهشی در ۲۸ رشته علمی آماده شده است که در تدوین آن‌ها تلاش شده از تکرار موضوعات جلوگیری شود.
وی افزود: این عناوین تقریباً تمامی رشته‌های علوم اسلامی و انسانی را دربرمی‌گیرد و از این جهت می‌تواند ظرفیت گسترده‌ای برای ورود پژوهشگران رشته‌های مختلف به مطالعات پیامبر اسلام(ص) ایجاد کند.
این پژوهشگر ادامه داد: تعداد عناوین آماده‌شده در حال حاضر به حدود ۶۵ هزار عنوان رسیده است و نزدیک به پنج هزار عنوان جدید نیز در این مجموعه وجود دارد که از نظر تخصصی بودن و نگاه کاربردی، ظرفیت‌های ویژه‌ای برای پژوهش دارند.
حاجی خاطرنشان کرد: از جمله موضوعاتی که در میان عناوین تخصصی می‌توان به آن‌ها پرداخت، انسان‌شناسی سکولاریسم و بررسی تعارضات آن با اخلاق‌شناسی و انسان‌شناسی ارائه‌شده از سوی پیامبر اسلام(ص) است که می‌تواند زمینه یک مطالعه تخصصی و کاربردی را فراهم کند.
وی گفت: هدف از این دسته‌بندی آن است که پژوهشگر در هر رشته علمی بتواند از میان موضوعات موجود، مسئله‌ای متناسب با تخصص خود انتخاب کند و مطالعه‌ای روشمند درباره ابعاد مختلف شخصیت، سیره و معارف پیامبر اسلام(ص) انجام دهد.
حاجی با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری جامعه علمی از عناوین تدوین‌شده اظهار کرد: اگر این مجموعه در اختیار پژوهشگران قرار گیرد، می‌توان امیدوار بود که زمینه برای ورود شمار بیشتری از محققان به حوزه پیامبرشناسی فراهم شود و عناوین موجود از مرحله فهرست موضوعات عبور کرده و به پژوهش‌های علمی تبدیل شوند.
وی افزود: حرکت قلم‌های بیشتر در مسیر مطالعه شخصیت پیامبر اسلام(ص) می‌تواند به تولید آثار علمی متنوعی در زمینه زندگی، سیره، معارف و اندیشه‌های پیامبر اعظم(ص) منجر شود.
این نویسنده مجموعه پژوهشی معارف محمدی ادامه داد: تنوع موضوعات تدوین‌شده این امکان را فراهم می‌کند که پیامبر اسلام(ص) از منظرهای مختلف علوم اسلامی و انسانی مورد مطالعه قرار گیرد و هر رشته علمی بتواند سهمی در شناخت دقیق‌تر ابعاد شخصیت و رسالت آن حضرت داشته باشد.
حاجی تصریح کرد: ارزش این پروژه در آن است که تلاش شده برای پژوهشگران مسیرهای متنوعی برای ورود به مطالعات پیامبرشناسی ترسیم شود و موضوعاتی در اختیار آنان قرار گیرد که قابلیت تبدیل شدن به پایان‌نامه، رساله و دیگر آثار علمی را داشته باشد.
وی در پایان گفت: امید است این عناوین با استقبال پژوهشگران مواجه شود و بخشی از ظرفیت مغفول مطالعات علمی درباره پیامبر اسلام(ص) را فعال کند تا در نهایت، این موضوعات به صفحات علمی ماندگاری درباره شخصیت، سیره، معارف و اندیشه‌های پیامبر اعظم(ص) تبدیل شود.
