به گزارش پایگاه خبری دیدگاه مدیریت به نقل از خبرگزاری مهر، مریم چلمقانی، پژوهشگر حوزه علمیه اصفهان، در پنجمین همایش بین‌المللی «معرفت و رسالت حسینی» مقاله‌ای با عنوان «منزلت‌شناسی حُدّاث‌الحسین(ع) بر بستر تمدنی اربعین؛ گذار از امنیت مادی به آرامش وجودی در منظومه رسالت نبوی» ارائه داد که در آن به بررسی ارتباط میان معارف روایی، زیارت امام حسین(ع) و ظرفیت تمدنی اربعین پرداخته است.
چلمقانی در این مقاله با طرح این سوال که چرا افزایش امکانات و سازوکارهای تأمین امنیت مادی، به طور همزمان به کاهش اضطراب‌های درونی و احساس پوچی انسان معاصر منجر نشده است، توضیح داد: در دیدگاه وحیانی، آرامش پایدار تنها با حفظ جان، مال و موقعیت اجتماعی به دست نمی‌آید، بلکه ریشه آن در توحید، ولایت الهی و دستیابی به سکینه و اطمینان قلبی نهفته است.
وی با اشاره به مفهوم «حُدّاث‌الحسین(ع)» در کتاب «کامل‌الزیارات» بیان کرد: این مفهوم می‌تواند فراتر از یک فضیلت فردی و اخروی، به عنوان الگویی برای شناخت شخصیت انسان مؤمن تلقی شود؛ انسانی که در مسیر محبت و ارتباط با امام حسین(ع)، از غلبه ترس‌های مادی و منفعت‌طلبی عبور کرده و حضور در محضر ولی خدا را بر برخورداری صرف از امکانات و پاداش‌های مادی ترجیح می‌دهد.
این پژوهشگر حوزه علمیه اصفهان افزود: در این تحقیق، با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد فقه‌الحدیثی، دو روایت محوری از امام صادق(ع) در کتاب «کامل‌الزیارات» مورد بررسی قرار گرفته است. در روایت نخست، ارتباط میان اشتیاق قلبی برای زیارت امام حسین(ع) و ترس از تهدیدهای حکومتی مورد توجه قرار می‌گیرد و در روایت دوم، ترجیح هم‌نشینی و هم‌سخنی با امام حسین(ع) بر نعمت‌های بهشتی، نشان‌دهنده مرتبه‌ای از دلبستگی معنوی معرفی می‌شود.
چلمقانی با تشریح نتایج این بررسی، از استخراج الگویی چهارمرحله‌ای برای گذار وجودی انسان خبر داد و گفت: این فرایند از تعارض درونی میان اشتیاق به حقیقت و حفظ امنیت غریزی آغاز می‌شود، با انتخاب آگاهانه و عبور از منطقه امن ادامه می‌یابد، به تجربه سکینه و اطمینان قلبی می‌رسد و در نهایت، با تعالی معنوی و ترجیح ارتباط با ولی خدا بر منافع مادی تکمیل می‌شود.
وی در ادامه، آیین اربعین را بستری برای گسترش اجتماعی و تمدنی این الگو دانست و اظهار کرد: مقیاس فراملی، شبکه خودجوش مواکب، اقتصاد مبتنی بر ایثار، جغرافیای طریق و فرهنگ نهادینه‌شده خدمتگزاری، از ظرفیت‌های اربعین برای تبدیل یک تجربه معنوی فردی به الگویی جمعی برخوردار است.
به گفته این پژوهشگر، میلیون‌ها زائر اربعین با وجود دشواری‌هایی همچون گرما، خستگی، هزینه و مخاطرات مسیر، با انگیزه‌ای فراتر از محاسبات مادی در این آیین حضور می‌یابند. تجربه خدمت، همدلی و ارتباط معنوی در این مسیر می‌تواند زمینه‌ساز تقویت آرامش درونی و کاهش غلبه منفعت‌طلبی در زندگی فردی و اجتماعی باشد.
چلمقانی با پیوند دادن این الگو به منظومه رسالت نبوی، تأکید کرد: رسالت پیامبر اکرم(ص) بر هدایت انسان از تاریکی‌ها به سوی نور است؛ عاشورا در احیای این مسیر نقش‌آفرین بود و اربعین می‌تواند زمینه تداوم و گسترش اجتماعی و تمدنی این حقیقت را در جهان معاصر فراهم کند.
وی در جمع‌بندی مقاله خود خاطرنشان کرد: رهایی از اضطراب‌های انسان معاصر، تنها در افزایش امکانات و تقویت سازوکارهای امنیت مادی خلاصه نمی‌شود، بلکه در گرو توجه به حقیقت، تقویت پیوند با ولایت و دستیابی به آرامش وجودی در پرتو مکتب سیدالشهدا(ع) است.
