علی بیت‌اللهی، رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در گفت‌وگو با پایگاه خبری دیدگاه مدیریت به نقل از مهر، درباره وضعیت فعلی فرونشست زمین در بناهای تاریخی کشور و تأثیر آن بر زیرساخت‌های حمل‌ونقل ریلی، اظهار داشت: از نظر تأثیر فرونشست بر بناهای تاریخی، مهم‌ترین آثار ثبت‌شده جهانی کشور شامل تخت جمشید، نقش رستم و میدان نقش جهان هستند که از اهمیت بیشتری نسبت به سایر آثار تاریخی برخوردارند.
وی ادامه داد: از حدود ۶۳ اثر ثبت‌شده، نزدیک به ۲۷ درصد در مناطق فرونشستی واقع شده‌اند. برخی از این آثار طبیعی هستند؛ از جمله قنات‌های یزد و برخی باغ‌ها مانند باغ سلطانی زنجان. این وضعیت نشان می‌دهد که بخش‌هایی از استان‌های فارس، اصفهان، سمنان، خراسان رضوی و تهران با چالش فرونشست و قرارگیری آثار تاریخی در معرض این پدیده مواجه هستند.
رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی تصریح کرد: علاوه بر آثار ثبت‌شده، بناهای تاریخی ملی و شناسایی‌شده و همچنین محوطه‌های تاریخی متعددی در کشور وجود دارند که در معرض فرونشست قرار دارند. بیش از ۴۰ هزار مکان تاریخی شناسایی و مکان‌یابی شده است که قرارگیری آن‌ها در مناطق فرونشستی، ابعاد گسترده این تهدید را نمایان می‌کند.
وی یادآور شد: با توجه به تاریخ کهن ایران، تعداد آثار و محوطه‌های تاریخی در معرض فرونشست زمین بسیار قابل توجه است و این مسئله نشان می‌دهد که میراث تاریخی و ریشه‌های تمدنی کشور تا چه اندازه در معرض خطر قرار دارند.
بیت‌اللهی در ادامه با اشاره به تأثیر فرونشست زمین بر خطوط ریلی کشور گفت: با توجه به گستردگی شبکه راه‌آهن، در بخش‌هایی از مسیرهای ریلی کشور بازدیدهایی انجام شده و مناطق در معرض خطر شناسایی شده‌اند. وی تأکید کرد: یکی از مهم‌ترین خطوط ریلی در معرض خطر فرونشست، مسیر تهران ـ مشهد است. این مسیر در چندین مقطع، از محدوده خروجی تهران و مناطق جنوبی آن به سمت ورامین عبور می‌کند و در ادامه، با گذر از دشت نیشابور و دشت مشهد، با مناطق فرونشستی مواجه است. در چندین نقطه از این مسیر، شکاف‌های بزرگ ناشی از فرونشست زمین در زیر خطوط راه‌آهن مشاهده می‌شود.
رئیس بخش زلزله‌شناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ادامه داد: مسیر ریلی اصفهان – شیراز، به‌ویژه در دشت مهیار، نیز با موارد متعددی از فرونشست مواجه است. همچنین راه‌آهن تبریز – صوفیان به سمت مرند و جلفا در معرض خطر این پدیده قرار دارد.
وی بیان کرد: مسیر ریلی قم و همچنین مسیر راه‌آهن سریع‌السیر تهران – اصفهان نیز با خطر فرونشست مواجه هستند؛ به‌طوری‌که نزدیک به ۲۵۰ کیلومتر از مسیر طراحی‌شده راه‌آهن سریع‌السیر تهران ـ اصفهان در مناطق فرونشستی قرار می‌گیرد.
بیت‌اللهی در پایان با اشاره به وجود مناطق دیگری از شبکه ریلی کشور در معرض این پدیده، خاطرنشان کرد: موارد مطرح‌شده تنها بخشی از مخاطرات فرونشست زمین برای خطوط ریلی کشور را نشان می‌دهد. این وضعیت بیانگر تهدیدی است که فرونشست برای زیرساخت‌های حیاتی و مسیرهای ارتباطی کشور ایجاد می‌کند.
