به گزارش مژده افشار خبرنگار فرهنگی پایگاه خبری باورخبر به نقل از پایگاه رسمی جشنواره فیلم نیویورک و نشریه سینمایی Far Out Magazine، فیلم کوتاه «جنوب تهران» (South of Tehran) به کارگردانی کلبر مندونسا فیلیو، سینماگر سرشناس برزیلی، در شصت‌وچهارمین دوره جشنواره فیلم نیویورک رونمایی شد؛ اثری هشت‌دقیقه‌ای که با محوریت جعفر پناهی، کارگردان نام‌آشنای ایرانی، به کاوش در مفهوم خاطره، پیوند شخصی با هنر هفتم و لذت تجربه تماشای فیلم می‌پردازد.
این فیلم در جریان برگزاری دوره گذشته جشنواره فیلم نیویورک (۲۰۲۵) ساخته شده و امسال به عنوان اثر افتتاحیه در قالب بخش جدیدی با عنوان «دیدارهای جشنواره فیلم نیویورک» به نمایش درآمده است. این رویداد در برنامه جدید خود، از فیلم‌سازان حاضر در جشنواره دعوت می‌کند تا با خلق آثاری کوتاه، گفتگوها، برخوردها و تجربیات زیسته سینمایی خود را ثبت و ماندگار کنند.
از خیابان‌های نیویورک تا خاطرات تهران
در «جنوب تهران»، مندونسا فیلیو جعفر پناهی را در جریان اقامتش در نیویورک همراهی می‌کند و مکالمات خودجوش و صمیمانه میان دو کارگردان را به تصویر می‌کشد. پناهی در خلال این گپ‌وگفت‌ها به بازخوانی خاطرات نوجوانی و شور نخستینِ سینما رفتن نقب می‌زند؛ اشتیاقی که خشت اول نگاه سینمایی او را پی ریخت.
عنوان فیلم نیز برگرفته از یکی از همین خاطرات شخصی پناهی است: سفرهای دورودراز او در سال‌های جوانی از مناطق مختلف به سالن‌های سینما در جنوب شهر برای تماشای فیلم‌های محبوبش. همین روایت نوستالژیک به نقطه عزیمتی برای تامل در فاصله میان آن شیفتگی‌های گذشته و موقعیت امروزِ او به عنوان یک فیلم‌ساز بین‌المللی بدل می‌شود.
وقتی دو فیلم‌ساز، تماشاگر باقی می‌مانند
ارزش این مستند کوتاه تنها محدود به حضور مشترک دو سینماگر نامدار نیست؛ مندونسا فیلیو که پیش از ورود حرفه‌ای به دنیای کارگردانی به عنوان منتقد سینما فعالیت می‌کرد، در این فیلم زاویه‌ای ملموس و کمتردیده‌شده از زندگی هنرمندان را واکاوی می‌کند: پیوند عاطفی و زیست شخصی آن‌ها با سالن‌های تاریک سینما و پرده نقره‌ای.
در لایه‌های تصویری «جنوب تهران»، سکانس‌های خیابانی تازه نیویورک با بخش‌هایی از آثار پیشین پناهی، به‌ویژه اثر مستند داستانی «تاکسی» (محصول ۲۰۱۵)، تلفیق شده است. این هم‌نشینی بصری پلی میان گذشته و اکنون می‌زند و دگرگونی زیست هنری پناهی را بازنمایی می‌کند؛ فیلم‌سازی که روزگاری نبض روزمرگی‌های خیابان‌های تهران را ثبت می‌کرد و امروز در قلب نیویورک از خاطرات سینمایی‌اش سخن می‌گوید.
ثبت لحظات تلاقی در الهام از سنت موج نو
پروژه «جنوب تهران» سرآغاز برنامه «دیدارهای جشنواره فیلم نیویورک» است؛ طرحی نوآورانه که برگزارکنندگان جشنواره فیلم نیویورک آن را تلاشی برای ثبت و ضبط دیدارهای نامنتظره میان فیلم‌سازان، زبان تصویر و حافظه جمعی سینمادوستان می‌دانند.
الگوی این ایده به اثر کوتاه مستند «اگنس واردا» در سال ۱۹۶۶ با حضور «پیر پائولو پازولینی» در خیابان‌های نیویورک ارجاع دارد؛ مستندی تاریخی که واردا طی آن همراه با قدم زدن کنار پازولینی، جهان‌بینی او درباره حقیقت و سینما را ثبت کرد. اکنون این بخش تازه می‌کوشد همان جنس مواجهه‌ها را به بخشی پویا از تاریخچه این جشنواره بدل سازد.
سینما به‌مثابه خاطره‌ای مشترک
«جنوب تهران» به دور از پیچیدگی‌های مرسوم روایی یا بازسازی‌های ساختگی، بر قدرت لحظات ساده و درنگ‌های انسانی در دل یک گفتگو تکیه می‌زند. فیلم یادآور این حقیقت است که سینما صرفاً حاصل جدول جشنواره‌ها یا فهرست فیلم‌ها نیست، بلکه هویتی زنده و حاصل تجارب زیسته‌ای است که از نخستین تماشای فیلم در تاریکی سالن تا لحظه رویارویی فیلم‌سازان در گوشه‌ای از جهان، در خاطره آدمی ثبت می‌شود.
