یداله سهرابی در گفت‌وگو با پایگاه خبری دیدگاه مدیریت به نقل از خبرنگار مهر، اظهار داشت: سلامت شهروندان یکی از حقوق بنیادین و از مهم‌ترین وظایف حاکمیت به شمار می‌رود. دخالت افراد غیرمتخصص در امور پزشکی، تجویز و فروش غیرمجاز داروها، انجام اقدامات درمانی بدون مجوز و ارائه خدمات بهداشتی توسط افراد فاقد صلاحیت، می‌تواند عوارض جبران‌ناپذیری برای بیماران به همراه داشته باشد.
وی افزود: پزشک‌نماها و افرادی که بدون داشتن صلاحیت قانونی و حرفه‌ای در حوزه پزشکی فعالیت می‌کنند، با سوءاستفاده از اعتماد مردم، تبلیغات فریبنده و گاهی ادعاهای غیرعلمی، سلامت جسمی و روانی افراد را به خطر می‌اندازند. تأخیر در تشخیص بیماری، از دست رفتن فرصت درمان مؤثر، بروز عوارض جدی، تحمیل هزینه‌های مالی و حتی مرگ بیماران، از پیامدهای احتمالی این مداخلات است.
رئیس نظام پزشکی نوشهر بیان کرد: نکته حائز اهمیت این است که هرگونه فعالیت درمانی باید در چارچوب قوانین، ضوابط حرفه‌ای و صلاحیت‌های تأیید شده توسط مراجع قانونی انجام شود و هیچ‌کس نباید سلامت مردم را وسیله‌ای برای کسب درآمد نامشروع قرار دهد.
سهرابی در پاسخ به این پرسش که برای مقابله با پزشک‌نماها چه نهادهایی باید وارد عمل شوند، گفت: مقابله با مداخله‌گران غیرمجاز در حوزه سلامت، مسئولیتی فراگیر است و نمی‌توان آن را صرفاً بر عهده یک دستگاه یا سازمان گذاشت. برای کنترل مؤثر این پدیده، هماهنگی و مشارکت جدی تمامی ذینفعان ضروری است.
وی افزود: در این راستا، پلیس و ضابطان قضایی باید در شناسایی و پیگیری فعالیت‌های غیرمجاز، به‌ویژه در موارد تهدیدکننده سلامت عمومی، نقش مؤثری ایفا کنند. دادستانی و دستگاه قضایی نیز باید با بررسی گزارش‌ها، رسیدگی قانونی به تخلفات و جرائم و برخورد بازدارنده در چارچوب قانون، از تداوم این فعالیت‌ها جلوگیری کنند.
عضو شورای عالی نظام پزشکی ادامه داد: از سوی دیگر، وزارت بهداشت، دانشگاه‌های علوم پزشکی و شبکه‌های بهداشت و درمان وظیفه دارند بر ارائه خدمات سلامت نظارت کنند، موارد مشکوک را شناسایی و گزارش دهند، درباره صلاحیت حرفه‌ای افراد و مجوز مراکز اطلاع‌رسانی کنند و با همکاری سایر دستگاه‌ها، زمینه فعالیت افراد فاقد صلاحیت را محدود سازند.
وی افزود: همچنین، همکاری سازمان نظام پزشکی، انجمن‌های علمی و حرفه‌ای، رسانه‌ها، شهرداری‌ها و سایر نهادهای مرتبط، به‌ویژه در زمینه شناسایی تبلیغات گمراه‌کننده و پیشگیری از فریب مردم، اهمیت زیادی دارد.
سهرابی گفت: البته باید تأکید کنم که این همکاری زمانی مؤثر خواهد بود که تقسیم وظایف مشخص، مسیر گزارش‌دهی روشن، تبادل اطلاعات قانونی و پیگیری مستمر پرونده‌ها وجود داشته باشد؛ زیرا برخوردهای مقطعی و جزیره‌ای نمی‌تواند پاسخگوی ابعاد این تهدید باشد.
وی در خصوص وظیفه سازمان نظام پزشکی در مقابله با پزشک‌نماها و مداخلات غیرمجاز، افزود: سازمان نظام پزشکی به‌عنوان یکی از نهادهای قانونی مرتبط با حرفه پزشکی، مسئولیت مهمی در صیانت از شأن جامعه پزشکی، حمایت از حقوق بیماران و کمک به حفظ سلامت عمومی دارد.
سهرابی گفت: از جمله اقدامات و وظایف مهم سازمان نظام پزشکی در مقابله با پزشک‌نماها، می‌توان به همکاری در شناسایی افراد فاقد صلاحیت و دریافت گزارش‌های مردمی و حرفه‌ای درباره فعالیت‌های مشکوک و ارجاع موارد مرتبط به مراجع قانونی ذی‌صلاح، اشاره کرد.
وی در همین راستا افزود: راهنمایی مردم برای اطمینان از هویت، شماره نظام پزشکی، مجوزها و صلاحیت حرفه‌ای ارائه‌دهندگان خدمات پزشکی از مسیرهای رسمی و قابل اعتماد؛ آگاه‌سازی مردم درباره خطرات مراجعه به افراد فاقد صلاحیت، تبلیغات درمانی فریبنده، تجویزهای غیرعلمی و مداخلات پزشکی خارج از حدود قانونی؛ رسیدگی به تخلفات انتظامی اعضای مشمول مقررات سازمان در چارچوب صلاحیت‌های قانونی و پیگیری مواردی که با اصول اخلاق پزشکی، مقررات حرفه‌ای و حقوق بیماران مغایرت دارند؛ تعامل با وزارت بهداشت، دانشگاه‌های علوم پزشکی، شبکه‌های بهداشت و درمان، پلیس و دستگاه قضایی برای پیشگیری از فعالیت‌های غیرمجاز و پیگیری موارد گزارش‌شده و در نهایت، حمایت از حق مردم برای دریافت خدمات ایمن و استاندارد و جلوگیری از آنکه رفتار افراد فاقد صلاحیت به اعتماد عمومی نسبت به پزشکان و کادر درمان خدشه وارد کند، اشاره کرد.
سهرابی گفت: باید توجه داشت که سازمان نظام پزشکی جایگزین دستگاه قضایی یا مراجع صدور مجوز و نظارت بر همه مراکز درمانی نیست. برخورد قضایی با جرم، تعطیلی فعالیت غیرمجاز و اعمال ضمانت‌های اجرایی باید توسط مراجع قانونی دارای صلاحیت انجام شود. نقش سازمان، در کنار انجام وظایف مستقیم خود، همکاری مؤثر و مسئولانه با این مراجع است.
عضو شورای عالی نظام پزشکی، در خصوص مسئولیت جامعه پزشکی در برخورد با پزشک‌نماها، اظهار داشت: جامعه پزشکی علاوه بر مسئولیت حرفه‌ای در قبال بیماران، در برابر سلامت عمومی نیز مسئول است. پزشکان، داروسازان، دندان‌پزشکان، اعضای گروه پرستاری و سایر اعضای حرفه‌های سلامت باید در محدوده صلاحیت قانونی خود فعالیت کنند و در برابر مشاهده مداخلات خطرناک و غیرمجاز، بی‌تفاوت نباشند.
وی افزود: انتظار می‌رود اعضای جامعه پزشکی در صورت مواجهه با موارد مشکوک، اطلاعات مستند را از مسیرهای رسمی گزارش دهند، از تأیید ادعاهای درمانی فاقد پشتوانه علمی خودداری کنند و در فضای مجازی نیز با تبلیغات گمراه‌کننده، وعده‌های غیرواقعی درمان و معرفی افراد فاقد صلاحیت همراهی نکنند.
سهرابی گفت: همچنین، پزشکان و سایر اعضای کادر درمان باید با رعایت اصول اخلاق حرفه‌ای، توضیح شفاف درباره روش‌های درمانی، بیان خطرات و عوارض احتمالی و احترام به حقوق بیماران، زمینه اعتماد آگاهانه مردم به نظام سلامت را تقویت کنند.
وی افزود: صیانت از اعتبار جامعه پزشکی صرفاً با برخورد با افراد متخلف محقق نمی‌شود؛ بلکه ارتقای کیفیت خدمات، رعایت اخلاق حرفه‌ای، پاسخگویی و تقویت ارتباط صادقانه با مردم نیز از ارکان اساسی این مسیر است.
سهرابی در پاسخ به این پرسش که مردم چگونه می‌توانند از خود در برابر پزشک‌نماها و درمان‌های غیرمجاز محافظت کنند، گفت: در کنار اقدامات قانونی و نظارتی، خودمراقبتی و افزایش آگاهی مردم یکی از مهم‌ترین حلقه‌های پیشگیری از آسیب‌های ناشی از مداخلات غیرمجاز است. مردم عزیز باید بدانند که هر تبلیغ پرزرق‌وبرق یا هر ادعای درمان قطعی، لزوماً علمی و قابل اعتماد نیست.
وی با عنوان این مطلب که برای حفاظت از سلامت خود و خانواده، رعایت چند نکته ضروری است، اظهار داشت: پیش از دریافت خدمات پزشکی، هویت و صلاحیت حرفه‌ای ارائه‌دهنده خدمت را از طریق مراجع رسمی بررسی کنید.
سهرابی با عنوان این مطلب که مردم برای انجام اقدامات درمانی و زیبایی باید به مراکز دارای مجوز و افراد واجد صلاحیت مراجعه کنند، گفت: به تبلیغات اغراق‌آمیز، وعده درمان تضمینی، ادعای درمان همه بیماری‌ها و توصیه‌های غیرعلمی در شبکه‌های اجتماعی اعتماد نکنید.
وی افزود: داروهای نسخه‌ای، تزریقی و درمان‌های تخصصی را بدون ارزیابی و تجویز فرد واجد صلاحیت مصرف نکنید. همچنین، درمان بیماری‌های جدی را به امید روش‌های غیرعلمی به تأخیر نیندازید و داروهای تجویزشده را بدون مشورت با پزشک تغییر ندهید.
سهرابی گفت: در صورت مشاهده فعالیت مشکوک یا احتمال مداخله غیرمجاز، موضوع را از طریق مراجع رسمی و ذی‌صلاح گزارش کنید و از انتشار اتهامات تأییدنشده درباره افراد خودداری کنید.
وی افزود: خودمراقبتی به معنای آن نیست که مسئولیت مقابله با تخلفات بر دوش مردم گذاشته شود؛ بلکه یعنی مردم با افزایش آگاهی و انتخاب آگاهانه، احتمال گرفتار شدن در دام افراد سودجو را کاهش دهند و در کنار نهادهای مسئول، به پیشگیری از آسیب‌های قابل اجتناب کمک کنند.
عضو شورای عالی نظام پزشکی در خصوص راهکار پیشنهادی برای ایجاد یک برنامه هماهنگ و مؤثر، گفت: به نظر می‌رسد تشکیل یا تقویت سازوکار هماهنگی بین دستگاه‌های مسئول در سطح شهرستان و استان ضروری است؛ سازوکاری که در آن وظایف هر نهاد مشخص باشد و گزارش‌های مردمی و تخصصی تا رسیدن به نتیجه قانونی، قابل پیگیری باشند.
وی افزود: ایجاد مسیر مشخص برای دریافت گزارش‌ها، تسریع در بررسی موارد پرخطر، اطلاع‌رسانی درباره مراکز و افراد دارای مجوز از طریق مراجع رسمی، رصد تبلیغات غیرمجاز در فضای مجازی با رعایت قوانین و افزایش آموزش عمومی می‌تواند اثربخشی اقدامات را افزایش دهد. همچنین، ضروری است که اقدامات پیشگیرانه و برخوردهای قانونی به‌صورت مستمر ارزیابی شوند تا مشخص شود کدام روش‌ها بیشترین تأثیر را در کاهش مداخلات غیرمجاز و حفاظت از سلامت مردم دارند.
سهرابی ادامه داد: در این مسیر، همکاری دستگاه قضایی، پلیس، وزارت بهداشت، دانشگاه‌های علوم پزشکی، شبکه‌های بهداشت و درمان، سازمان نظام پزشکی و جامعه پزشکی باید مکمل یکدیگر باشد؛ نه اینکه هر دستگاه به‌صورت جداگانه و بدون ارتباط مؤثر با سایر نهادها اقدام کند.
وی با درخواست از مسئولان برای برخورد با پزشک‌نماها، تاکید کرد: سلامت مردم نباید قربانی خلأهای نظارتی، موازی‌کاری اداری یا تأخیر در رسیدگی شود. انتظار می‌رود هر دستگاه در چارچوب مسئولیت قانونی خود، با حساسیت و جدیت وارد عمل شود و در موارد تهدیدکننده سلامت عمومی، هماهنگی لازم را با سایر نهادها برقرار کند.
سهرابی گفت: درخواست بنده از جامعه پزشکی این است که با رعایت اخلاق حرفه‌ای، پایبندی به علم روز، گزارش مسئولانه موارد مشکوک و مشارکت در آموزش عمومی، در صیانت از سلامت مردم نقش‌آفرین باشند.
وی خطاب به مردم نیز اظهار داشت: مهم‌ترین سرمایه ما سلامت است و مهم‌ترین ابزار حفاظت از آن، آگاهی و انتخاب درست است. پیش از اعتماد به هر فرد یا مرکز ارائه‌دهنده خدمات پزشکی، از صلاحیت و مجوزهای لازم اطمینان حاصل کنید. سلامت خود و خانواده‌تان را به وعده‌های غیرعلمی و افراد فاقد صلاحیت نسپارید.
عضو شورای عالی نظام پزشکی در پایان تاکید کرد: مقابله با پزشک‌نماها و مداخلات غیرمجاز، تنها با اقدام یک سازمان محقق نمی‌شود؛ بلکه به عزم جدی دستگاه قضایی، همکاری پلیس و نهادهای نظارتی، مسئولیت‌پذیری وزارت بهداشت و دانشگاه‌های علوم پزشکی، مشارکت جامعه پزشکی و از همه مهم‌تر، خودمراقبتی و هوشیاری مردم نیاز دارد.
