به گزارش پایگاه خبری دیدگاه مدیریت به نقل از خبرگزاری مهر – گروه استان ها، پدیده ال نینو که از ماه‌ها پیش به عنوان یک رویداد اقلیمی قوی در اقیانوس آرام شناسایی شده بود، در استان کرمان تا اینجای پاییز، بیشتر با گرد و غبار، ریزگرد و تعطیلی‌های اجباری همراه بوده است تا بارش‌های گسترده.
تحولات جوی استان در مهرماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که بین انتظارات از النینو و واقعیت‌های موجود فاصله معناداری وجود دارد. در روزهای ۱۲ و ۱۳ مهرماه ۱۴۰۵، شهر کرمان و برخی از شهرستان‌های اطراف با آلودگی هوا و افزایش شاخص‌های آلایندگی ناشی از گرد و غبار مواجه شدند. کارگروه مدیریت شرایط اضطرار آلودگی گردوغبار استان کرمان به منظور حفظ سلامت شهروندان، فعالیت مدارس، دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی در بخش مرکزی کرمان و بخش‌های چترود، ماهان، شهداد و راین را تعطیل اعلام کرد.
این تعطیلی دو روزه در حالی صورت گرفت که ادارات و بانک‌ها نیز یک روز تعطیل و روز دیگر با یک ساعت تأخیر فعالیت خود را آغاز کردند و تعطیلی مدارس تنها به شهر کرمان محدود نبود و شهرستان‌های زرند، راور، فهرج، نرماشیر، انار و رفسنجان را نیز شامل شد.
منشأ گرد و غبار، ترکیبی از کانون‌های داخلی و فرامرزی بوده و تالاب جازموریان و اراضی بیابانی جنوب شهربابک به عنوان دو کانون اصلی تولید گرد و غبار در جنوب کشور معرفی شده‌اند. تالاب جازموریان که در سال گذشته با آبگیری مقطعی، غبارخیزی آن کاهش یافته بود، اکنون به طور کامل خشک شده و به یک کانون فعال گرد و غبار تبدیل شده است. همچنین کویر مرکزی کرمان و کویر یزد نیز به عنوان کانون‌های بحرانی دیگر ریزگردها شناسایی شده‌اند.
پیش‌بینی‌های اولیه ال نینو پیش از آغاز پاییز، نشان می‌داد که این پدیده با تغییر الگوی دما و بارش‌ها، استان کرمان را تحت تأثیر قرار خواهد داد. پیش‌بینی شده بود که بارش‌ها در آذر و دی‌ماه در حد نرمال و از نیمه دوم بهمن تا پایان اسفندماه فراتر از حد نرمال باشد و احتمال وقوع سیلاب را افزایش دهد. همچنین اعلام شده بود که بارندگی‌های پیش‌بینی‌شده برای فصل پاییز و زمستان در جنوب استان کرمان نرمال رو به بالا خواهد بود و از نیمه دوم مهرماه به بعد، بارش‌های بالاتر از نرمال انتظار می‌رود.
با این حال، آنچه در عمل مشاهده شد، با پیش‌بینی‌های اولیه فاصله داشت. طبق اعلام هواشناسی در استان کرمان در پاییز امسال، بارش‌ها نرمال تا بیشتر از نرمال و از آذرماه به بعد عمدتاً در حد نرمال پیش‌بینی شده است. بررسی نقشه‌های هواشناسی نشان می‌دهد که ال نینو به قدرتمندی پیش‌بینی‌های قبلی نیست و احتمال کاهش قدرت آن زیاد است.
بر اساس پیش‌بینی‌های جدیدتر، الگوی بارش کرمان تحت تأثیر النینو، بیشتر در غرب، مرکز و جنوب این استان متمرکز خواهد بود. شهرستان‌های کرمان، رابر، بافت و ارزوئیه بیشترین تأثیر و بارش‌های فراتر از نرمال را تجربه خواهند کرد و در مناطق مرکزی، جنوبی و جنوب‌غربی استان احتمال درگیری با سیلاب وجود دارد. ارتفاعات سیرجان، رفسنجان و شهربابک نیز شرایط بارش نرمال خواهند داشت و این در حالی است که سهم ماه‌های پاییزی از بارش سالانه استان کرمان پایین است و حتی افزایش بارش فراتر از نرمال در کرمان به معنای بارش‌های بسیار سنگین نیست.
با وجود این، بارندگی‌های مقطعی و شدید در برخی از مناطق دور از انتظار نیست و به همین دلیل احتمال سیلاب‌های پیش‌بینی نشده بر اثر این بارش‌ها وجود دارد. لایروبی مسیل‌ها که سال‌ها به دلیل خشکسالی انجام نشده، باید با جدیت بیشتری دنبال شود. با وجود محدود بودن افزایش بارش، مدیرکل مدیریت بحران استانداری کرمان از آماده‌باش کامل دستگاه‌های اجرایی و امدادی خبر داده و بر ضرورت لایروبی مسیل‌ها، بازگشایی مسیرهای ورود سیلاب به تالاب جازموریان و مدیریت بهره‌برداری از سیلاب‌ها تأکید کرده است.
حمیده حبیبی، رئیس مرکز پیش‌بینی و مخاطرات جوی اداره کل هواشناسی استان کرمان، در گفتگو با خبرنگار مهر، تصویری متفاوت از آنچه در افکار عمومی درباره این پدیده شکل گرفته، ارائه داد. وی در پاسخ به این پرسش که چرا با وجود النینو، بارش‌های پاییزی کرمان آن‌گونه که انتظار می‌رفت، سنگین نبوده است، گفت: النینو در ماه‌های جولای و آگوست قوی‌تر پیش‌بینی شده بود، اما نقشه‌های ماه سپتامبر نشان می‌دهد که قدرت آن در حال کاهش است. وی افزود: وجود النینو به معنای قطعیت پربارشی نیست و در سال‌های گذشته نیز سال‌هایی داشته‌ایم که با وجود النینو، بارش کشور کمتر از حد نرمال بوده است.
این کارشناس هواشناسی برای روشن شدن ابعاد موضوع، به آمار بلندمدت استان کرمان اشاره کرد و گفت: میانگین بارش سالانه کرمان ۱۳۹ میلی‌متر است و سهم ماه مهر از این مقدار، تنها یک درصد است؛ به عبارت دیگر، حتی اگر بارش مهرماه بیش از نرمال شود، به دلیل سهم ناچیز این ماه از کل بارش سالانه، تغییری محسوس در وضعیت کلی بارش استان ایجاد نخواهد شد. همچنین سهم آبان و آذر نیز به ترتیب سه و چند درصد است و میانگین بارش این دو ماه در بلندمدت حدود ۱۸ میلی‌متر است.
حبیبی، با اشاره به بررسی‌های ۷۰ ساله در ایران گفت: در این بازه، ۱۷ سال النینو تجربه شده و در آن سال‌ها حداقل بارش ۱۸۴ میلی‌متر و حداکثر ۳۷۳ میلی‌متر بوده است و این آمار نشان می‌دهد که تأثیر النینو در سال‌های مختلف یکسان نبوده و نمی‌توان آن را به عنوان یک پیش‌بینی قطعی برای بارش‌های سنگین در نظر گرفت.
وی در بخش دیگری از این گفتگو به توزیع ماهانه بارش‌های استان کرمان اشاره کرد و گفت: بیشترین سهم بارش سالانه کرمان مربوط به ماه‌های دی، بهمن و اسفند است و دی‌ماه با ۲۰ درصد، بهمن‌ماه با ۲۱ درصد و اسفندماه با ۱۹ درصد، سه ماه اصلی بارش‌های استان کرمان محسوب می‌شوند. وی افزود: میانگین بارش بلندمدت دی‌ماه ۲۸ میلی‌متر، بهمن‌ماه ۲۹ میلی‌متر و اسفندماه ۲۵ میلی‌متر است؛ بنابراین، هرگونه تغییر در الگوی بارش این ماه‌ها می‌تواند تأثیر مهمی بر کل بارش سالانه داشته باشد.
حبیبی، در ادامه به پیش‌بینی فصلی بارش در بازه‌های مختلف اشاره و تصریح کرد: برای نیمه مهر تا نیمه آبان، بارش کشور بیش از نرمال پیش‌بینی شده، اما جنوب‌شرق کشور کمتر از نرمال خواهد بود. این کارشناس هواشناسی ادامه داد: در بازه نیمه آبان تا نیمه آذر، بیشتر مناطق کشور بارش بیش از نرمال دارند و برای نیمه آذر تا نیمه دی، بارش در شمال و غرب کشور بیش از نرمال پیش‌بینی شده، اما استان کرمان در این بازه در محدوده نرمال قرار دارد. وی افزود: بارش نیمه دی تا نیمه بهمن نیز در حد نرمال و نیمه بهمن تا نیمه اسفند برای کرمان عمدتاً در حد نرمال پیش‌بینی شده است.
به گفته حبیبی، در مجموع پاییز امسال برای کرمان بارش‌ها نرمال تا بیشتر از نرمال و از آذرماه به بعد عمدتاً در حد نرمال پیش‌بینی شده است.
کارشناس هواشناسی استان کرمان نیز در گفتگو با خبرنگار مهر بیان کرد: همیشه پیشگیری بهتر است و اصولا با توجه به بارندگی در فصل پاییز و زمستان باید لایروبی رودخانه‌ها و مسیل‌ها انجام شود و از ساخت و ساز در حریم رودخانه‌ها جلوگیری کرد. مریم سلاجقه، افزود: میزان دمای استان کرمان در پاییز و زمستان بالاتر از حد نرمال خواهد بود و به دلیل بروز ریزگردها در کرمان خشکسالی و کمبود رطوبت زمین و افزایش کانون‌های ریزگرد وجود دارد و با وزش باد شاهد بروز ریزگرد هستیم.
وی عنوان کرد: تلفیقی از کانون‌های استانی و برون استانی در بروز گرد و غبار در کرمان نقش دارد. سلاجقه، گفت: تغییرات اقلیمی طی سال‌های اخیر نقش قابل توجهی در بروز پدیده‌های هواشناسی در استان کرمان داشته است. وی تغییرات اقلیمی در سال جاری را تحت تأثیر ال نینو دانست و بیان کرد: تأثیرات این پدیده صرفاً در زمینه بارش‌ها نیست و موجب بروز افزایش دما نیز می‌شود و در هر جایی پدیده‌ها متغیر است. همچنان بارش‌ها به صورت پیوسته نیست، بلکه رگباری و پر شدت است.
وی با تأکید بر اینکه نباید انتظار بارش زیاد در پاییز را در اثر النینو داشت، خاطرنشان کرد: احتمال افزایش دما نیز وجود دارد. آنچه از بررسی تحولات جوی استان کرمان در مهرماه ۱۴۰۵ برمی‌آید این است که النینو در این مرحله، بیشتر با گرد و غبار و ریزگرد همراه بوده و مدارس و ادارات را به تعطیلی کشانده است. هرچند پیش‌بینی‌ها از افزایش بارش در ماه‌های آینده خبر می‌دهند، اما این افزایش در الگوی بارش کم‌بارش کرمان، محدود و عمدتاً در غرب، مرکز و جنوب استان کرمان خواهد بود. بنابراین، آنچه امروز ضرورت دارد، مدیریت واقع‌بینانه این پدیده اقلیمی است و بیشتر از اینکه باید نگران بارندگی بود، باید نگران گرد و غبار و ریزگردها بود.
