به گزارش پایگاه خبری دیدگاه مدیریت به نقل از خبرگزاری مهر، دریاچه گهر در استان لرستان و در منطقه حفاظت شده اشترانکوه در ارتفاع ۲ هزار و ۳۶۰ متری از سطح دریا واقع شده است. این دریاچه شامل دو بخش به نام‌های گهر بزرگ و گهر کوچک یا گهر بالا و پایین است. وسعت دریاچه گهر بزرگ حدود ۱۰۰ هکتار، عمق آن بین چهار تا ۲۸ متر، عرض آن بین ۴۰۰ تا ۸۰۰ متر و طول آن یک هزار و ۵۰۰ متر می‌باشد. به نظر می‌رسد این دریاچه به دلیل یک زمین‌لرزه بزرگ شکل گرفته باشد، زیرا در روی گسل اصلی زاگرس قرار دارد و احتمالاً جنبش گسل و مسدود شدن دره توسط یک سنگ ریزش عظیم، عامل ایجاد آن بوده است.
مطالعات نشان می‌دهد که در این منطقه ۶۸ گونه گیاه انحصاری و بیش از ۶۰۰ گونه گیاه، ۵۳ گونه درخت و درختچه، ۴۵ گونه پستاندار، ۳۰ گونه خزنده، ۱۹۵ گونه پرنده و ۵ گونه دوزیست و تعداد زیادی ماهی شناسایی شده است. علاوه بر قزل‌آلا، این منطقه زیستگاه آبزیان دیگری مانند لاک‌پشت و قورباغه و همچنین حیواناتی نظیر قوچ و میش، بزکوهی، خرس قهوه‌ای، گرگ، روباه، گراز و خرگوش و انواع پرندگان مانند کرکس، عقاب، کبک و شاهین زرد است. پوشش گیاهی گهر شامل گونه‌های بلوط، بید، بادام وحشی، پسته وحشی، سرو کوهی، زبان گنجشک، گون، آویشن و پونه کوهی است و در فصل بهار و اوایل تابستان، گل‌های کوهی مانند شقایق و لاله واژگون در مسیر رسیدن به دریاچه به چشم می‌خورند.
پیگیری‌های مربوط به ثبت دریاچه گهر در کنوانسیون رامسر سابقه چندساله دارد و در سال ۱۴۰۳ به مرحله جدی‌تری وارد شد. در این سال، موضوع معرفی دریاچه گهر برای ثبت بین‌المللی مطرح و پرونده آن پیگیری گردید. در تاریخ ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۴، معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست اعلام کرد که مراحل ثبت در حال اجراست و پرونده در مسیر پیگیری قرار دارد. کنوانسیون رامسر یک پیمان بین‌المللی برای حفاظت از تالاب‌های جهان است که در سال ۱۹۷۱ (۱۳۴۹) در شهر رامسر ایران تهیه و به امضای نمایندگان ۱۸ کشور رسید. در این کنوانسیون فهرستی از تالاب‌های مهم جهان نیز تهیه شده است.
طرف‌های معاهده در این کنوانسیون موظفند که تالاب‌های حائز اهمیت سرزمین خود را شناسایی کرده و نقشه‌های اصلاحی تالاب‌ها را به نحوی تنظیم و اجرا کنند که حفظ و حراست و بهره‌برداری صحیح از آنها تسهیل گردد. همچنین با اعمال مدیریت صحیح، تلاش کنند تعداد پرندگان آبزی در تالاب‌های مربوطه را افزایش دهند و تسهیلات لازم برای حفاظت تالاب‌ها و پرندگان آبزی فراهم آورند. دریاچه گهر به عنوان یک جاذبه طبیعی با ویژگی‌های اکولوژیکی منحصر به فرد، یکی از زیباترین دریاچه‌های کوهستانی ایران است که در کوه سن بران، بلندترین رشته کوه اشترانکوه واقع شده و ۱۲۱ کیلومتر از شرق لرستان و ۳۵ کیلومتر از جنوب شرقی شهر دورود فاصله دارد.
دریاچه گهر در ارتفاع ۲ هزار و ۳۶۰ متری از سطح دریا واقع شده و شامل دو بخش به نام‌های گهر بزرگ و گهر کوچک است. وسعت دریاچه گهر بزرگ حدود ۱۰۰ هکتار، عمق آن بین چهار تا ۲۸ متر، عرض آن بین ۴۰۰ تا ۸۰۰ متر و طول آن یک هزار و ۵۰۰ متر می‌باشد. به نظر می‌رسد این دریاچه به دلیل یک زمین‌لرزه بزرگ شکل گرفته باشد، زیرا در روی گسل اصلی زاگرس قرار دارد و احتمالاً جنبش گسل و مسدود شدن دره توسط یک سنگ ریزش عظیم، عامل ایجاد آن بوده است. در گویش محلی، «گهر» به معنای آب جمع شده در گودی با عمق زیاد است. میزان بارش سالانه در منطقه حدود ۹۳۱ میلی‌متر است که بیشتر به صورت بارش برف ثبت می‌شود و در فصول سرد سال، موجب یخ‌زدی سطح دریاچه می‌شود و مناظر بدیعی را برای طبیعت‌گردها و گردشگران فراهم می‌آورد.
دریاچه گهر کوچک با وسعت تقریبی پنج هکتار، حدود ۲ کیلومتر با گهر بزرگ فاصله دارد. عمق این دریاچه به حدی کم است که با کمی دقت می‌توان ماهی‌های کف آن را مشاهده کرد و با اینکه شنا در دریاچه گهر وسوسه‌انگیز به نظر می‌رسد، خطرناک است و می‌تواند منجر به مرگ شود. به همین دلیل، مدیریت مجموعه و اداره محیط زیست استان لرستان شنا در دریاچه گهر را ممنوع کرده‌اند. آب دریاچه از طریق رودخانه تاپله تامین می‌شود که آب شفاف و بسیار خنک آن ابتدا به دریاچه کوچک و سپس با طی مسافتی کوتاه به دریاچه گهر بزرگ می‌ریزد. آب دریاچه بسیار شفاف است و در برخی جاها امکان دیدن کف آب و حتی رفت‌وآمد ماهی‌ها وجود دارد و همین شفافیت باعث شده است که آب آن در بازتاب نور خورشید به رنگ فیروزه‌ای درآید.
دریاچه گهر در ضلع غربی و شرقی دارای ساحل ماسه‌ای است و در سایر نقاط ساحل صخره‌ای دارد. یکی از چشم‌اندازهای خارق‌العاده دریاچه رو به جنگلی انبوه است که در قسمت پایین و بالای دریاچه، جلوه‌ای باشکوه به آن بخشیده است. آب این دریاچه تا حدی زلال است که در مکان‌های کم‌عمق می‌توان کف دریاچه را به خوبی مشاهده کرد. بنابراین با وجود آب زلال، بستر سنگی و همچنین بازتاب نور، دریاچه گهر به رنگ فیروزه‌ای دیده می‌شود که این موضوع یکی از جنبه‌های فوق‌العاده زیبای دریاچه به شمار می‌آید.
دریاچه گهر یکی از جلوه‌های طبیعی ارزشمند در منطقه اشترانکوه است که از دو بخش، یعنی گهر بزرگ و گهر کوچک، تشکیل شده است. آب سرریز شده از دریاچه بزرگ ابتدا وارد گهر کوچک می‌شود و سپس از طریق دره‌های اشترانکوه جریان پیدا می‌کند و سرچشمه برخی رودخانه‌های فصلی منطقه را شکل می‌دهد. سواحل گهر ترکیبی از بخش‌های صخره‌ای و ماسه‌ای است. قسمت‌های ماسه‌ای شرایط مناسبی برای شنا دارند و دریاچه بزرگ همچنین امکان قایق‌سواری را برای گردشگران فراهم می‌کند. در مقابل، بخش قابل توجهی از گهر کوچک حالت باتلاقی دارد و عمق متوسط آن حدود دو متر است.
تنوع جانوری و زیستی منطقه گهر به میزان آب موجود در دریاچه‌های گهر ارتباط مستقیمی دارد. برف و باران، به‌ویژه بارش‌های زمستانی در ارتفاعات اشترانکوه، مهم‌ترین منابع تأمین آب این دریاچه‌ها هستند. بخشی از برف‌های ارتفاعات درون زمین نفوذ می‌کند و پس از عبور از مسیرهای زیرزمینی، به دریاچه می‌رسد. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های گهر، نبود جاده ماشین‌رو تا خود دریاچه است که همین دشواری دسترسی باعث شده طبیعت منطقه تا حد زیادی بکر باقی بماند. مسیر رسیدن به دریاچه بیشتر برای کوهنوردان و طبیعت‌گردان مناسب است که آمادگی جسمانی کافی برای پیاده‌روی در مسیرهای کوهستانی دارند. در برخی قسمت‌ها نیز امکان استفاده از چهارپایانی که توسط افراد محلی کرایه داده می‌شوند وجود دارد.
آب شیرین و زلال دریاچه و همچنین فاصله آن از مناطق شهری، محیط مناسبی برای زندگی گونه‌های مختلف جانوری ایجاد کرده است. قزل‌آلا از شناخته‌شده‌ترین آبزیان گهر به شمار می‌رود و حضور این ماهی باعث شده ماهیگیری نیز به یکی از فعالیت‌های مورد علاقه برخی گردشگران تبدیل شود. تنوع زیستی منطقه گهر بسیار قابل توجه است و بر اساس مطالعات انجام‌شده، ده‌ها گونه گیاهی بومی و انحصاری، بیش از ۶۰۰ گونه گیاه، ۵۳ گونه درخت و درختچه، ۴۵ گونه پستاندار، حدود ۳۰ گونه خزنده، ۱۹۵ گونه پرنده و پنج گونه دوزیست در این محدوده شناسایی شده‌اند. در کنار قزل‌آلا، جانورانی مانند لاک‌پشت و قورباغه نیز در محیط آبی منطقه دیده می‌شوند. قوچ و میش، بزکوهی، خرس قهوه‌ای، گرگ، روباه، گراز و خرگوش نیز از جمله پستانداران این ناحیه هستند. در میان پرندگان نیز گونه‌هایی مانند کرکس، عقاب، کبک و شاهین مشاهده می‌شوند. پوشش گیاهی اطراف گهر نیز از تنوع بالایی برخوردار است و گونه‌هایی همچون بلوط، بید، بادام وحشی، پسته وحشی، سرو کوهی، زبان گنجشک، گون، آویشن و پونه کوهی در آن رشد می‌کنند. در فصل بهار و اوایل تابستان، زیبایی منطقه بیشتر می‌شود و گردشگران می‌توانند در مسیر رسیدن به دریاچه، گل‌های کوهی متنوعی از جمله شقایق و لاله واژگون را تماشا کنند.
