چند روز پیش، واژگونی یک دستگاه اتوبوس در جاده دیهوک ۴۸ نفر را روانه بیمارستان کرد؛ حادثه‌ای که بار دیگر نگاه‌ها را به یکی از پرخطرترین محورهای کویری کشور جلب کرد. کرمانی‌ها از این جاده خاطره خوشی ندارند؛ مسیری که سال‌هاست با تصادف‌های متعدد، جان و سلامت مردم را تهدید کرده و رانندگی در آن برای بسیاری به تجربه‌ای فرساینده و پرتنش تبدیل شده است. کافی است پای صحبت رانندگان ترانزیت، اتوبوس‌های مسافربری یا زائرانی بنشینید که از استان‌های جنوبی، هرمزگان و کرمان قصد دارند از مسیرهای کویری خود را به مشهدالرضا (ع) برسانند.
محور راور – دیهوک به‌تنهایی نام خطر را تداعی می‌کند؛ جاده‌ای حدود ۲۰۰ کیلومتری در دل کویر لوت و دشت کویر که علاوه بر آنکه مسیر اصلی ارتباطی بندرعباس و جنوب کشور با استان‌های خراسان جنوبی و رضوی است، به‌عنوان یکی از کریدورهای ترانزیتی شمال – جنوب نیز اهمیت دارد. با این حال، در این مسیر نشانی از خدمات و امکانات مناسب دیده نمی‌شود و گرمای طاقت‌فرسای کویر مرکزی کرمان در روز، گاه از ۵۰ درجه نیز فراتر می‌رود.
با وجود این جایگاه مهم ترانزیتی و زیارتی، سال‌هاست که تکمیل نشدن باند دوم، عرض کم مسیر، فرسودگی آسفالت و کمبود شدید امکانات رفاهی و امدادی، این محور را به یکی از کانون‌های اصلی تصادف‌های مرگبار شاخ‌به‌شاخ و واژگونی خودروها تبدیل کرده است. در برخی بخش‌ها حتی اثری از خط‌کشی و علائم راهنمایی و رانندگی دیده نمی‌شود و همان نقاط نیز معمولاً در بدترین وضعیت ممکن، همراه با دست‌اندازهای خطرناک قرار دارند.
سابقه بهسازی؛ دو دهه وعده و پروژه‌ای فرسایشی
عملیات دوبانده‌سازی و بهسازی محور کرمان – راور – دیهوک از اوایل دهه ۱۳۸۰ در بودجه و برنامه‌های عمرانی وزارت راه و شهرسازی تعریف شد؛ طرحی راهبردی که قرار بود با اعتبارات ملی و در زمانی کوتاه به سرانجام برسد تا یکی از حادثه‌خیزترین محورهای استان کرمان ایمن شود. اما با گذشت بیش از ۲۰ سال از آغاز رسمی آن، این پروژه به یکی از طولانی‌ترین طرح‌های جاده‌ای کشور تبدیل شده است.
هرچند بخش‌هایی از مسیر از سمت کرمان تا راور و برخی قطعات در حوزه استحفاظی شهرستان راور با پیگیری‌های متعدد و افتتاح‌های مقطعی به باند دوم متصل شد، اما قطعات بحرانی و طولانی میان راور تا دیهوک، به‌ویژه در مرز حوزه استحفاظی استان کرمان و خراسان جنوبی، همچنان دوطرفه و یک‌بانده باقی مانده است. مسئولان و نمایندگان استان کرمان نیز بارها در مجلس و نشست‌های استانی نسبت به ناایمن بودن این محور و ضرورت تخصیص اعتبار ویژه هشدار داده‌اند، اما این جاده کویری همچنان در وضعیت بلاتکلیف قرار دارد.
چالش‌ها و زیرساخت‌های ناایمن؛ کمین حادثه در دل کویر
به گزارش پایگاه خبری دیدگاه مدیریت به نقل از خبرگزاری مهر، بررسی میدانی این مسیر نشان می‌دهد روند بهسازی با کندی پیش می‌رود و جاده در بخش‌هایی همچنان بسیار خطرناک است؛ از آسفالت نامناسب و دست‌اندازهای متعدد گرفته تا کم‌عرض بودن مسیر، نبود پلیس‌راه و حتی فقدان خط‌کشی و علائم جاده‌ای. محمد، یکی از رانندگان ترانزیت که برای تحمل گرمای ۵۰ درجه‌ای کویر کنار یکی از آب‌انبارها توقف کرده است، می‌گوید: به دلیل حجم بالای تردد ناوگان سنگین و تریلرهای حامل بار ترانزیتی، خودروهای سواری برای سبقت گرفتن در جاده‌ای که تنها دو خط رفت‌وبرگشت دارد، ناچار به سبقت‌های پرخطر می‌شوند و کوچک‌ترین خطای انسانی یا دید نامناسب در شب، به تصادف‌های شدید رو‌در‌رو و خطرهای مرگبار برای رانندگان و خانواده‌ها منجر می‌شود.
وی می‌افزاید: در طول ده‌ها کیلومتر مسیر بیابانی و برهوت میان راور تا دیهوک، جز چند آب‌انبار فرسوده و قدیمی، مجتمع خدماتی و رفاهی استاندارد یا پایگاه استراحت کافی وجود ندارد؛ موضوعی که خستگی و خواب‌آلودگی شدید رانندگان را به دنبال دارد و شمار واژگونی خودروها را به‌طور چشمگیری افزایش داده است.
ابراهیم، یکی دیگر از رانندگان عبوری نیز می‌گوید: رانندگان این مسیر اغلب از مردم کرمان، هرمزگان و سیستان و بلوچستان هستند و بسیاری از آن‌ها پس از طی دست‌کم ۶۰۰ کیلومتر از مشهد تا این بخش از جاده، خسته و فرسوده‌اند، اما حتی یک مکان مناسب برای استراحت در اختیار ندارند.
او ادامه می‌دهد: در بخش‌های قابل توجهی از این محور کویری، آنتن‌دهی تلفن همراه با اختلال روبه‌روست و در صورت وقوع حادثه، همراهان مصدومان امکان تماس سریع با اورژانس و هلال‌احمر را ندارند؛ مسئله‌ای که زمان طلایی نجات مجروحان را از بین می‌برد و تلفات جاده‌ای را بیشتر می‌کند. این راننده می‌گوید: در بخش‌هایی از جاده اصلاً آنتن وجود ندارد و آسفالت نیز به‌شدت آسیب‌دیده است، به‌ویژه در شب و هنگام بازگشت از مشهد به سمت کرمان، عبور از این مسیر بسیار دشوار می‌شود.
چالش‌های احداث جاده
به گزارش پایگاه خبری دیدگاه مدیریت به نقل از خبرگزاری مهر، خبرنگار در کنار یکی از اکیپ‌های فعال در جاده توقف می‌کند و با یکی از پیمانکاران طرح گفت‌وگو می‌گیرد. او که خود را احسانی معرفی می‌کند، می‌گوید: طولانی بودن مسیر کویری، نیاز به زیرسازی‌های سنگین، هزینه‌های بالای خاک‌برداری و خاک‌ریزی و همچنین ضرورت اعتبارات کلان ملی، اجرای این پروژه را دشوار کرده است.
وی می‌افزاید: در سال‌های گذشته، بودجه‌های پیش‌بینی‌شده در قوانین بودجه سالانه هیچ‌گاه متناسب با حجم پروژه و تورم تجهیزات راه‌سازی نبوده و به‌صورت قطره‌چکانی و ناقص تخصیص یافته است.
او ادامه می‌دهد: از ساعت ۱۰ صبح تا ۱۵، دمای هوا در برخی نقاط کویر به بالای ۵۰ درجه می‌رسد و این شرایط روند کار را مختل می‌کند، اما اگر اعتبار به‌موقع تامین شود و تجهیزات مناسب در اختیار پروژه قرار گیرد، این جاده زودتر تکمیل خواهد شد.
احسانی می‌گوید: نوسان شدید قیمت مصالحی مانند قیر و سیمان، افزایش هزینه ماشین‌آلات و نیز تأخیر در پرداخت مطالبات مالی پیمانکاران، بارها موجب کندی یا حتی توقف کامل کارگاه‌های راه‌سازی در طول این محور شده است.
وی می‌افزاید: گرمای شدید تابستان، طوفان‌های شن و دوری کارگاه‌ها از مراکز تامین مصالح، اجرای عملیات آسفالت و زیرسازی را با سختی‌ها و هزینه‌های بیشتری روبه‌رو می‌کند.
او معتقد است: قرار گرفتن این جاده در مرز جغرافیایی دو استان کرمان و خراسان جنوبی در محدوده دیهوک، در برخی مقاطع باعث شده هماهنگی‌های استانی و اولویت‌بندی برنامه‌های اداره‌کل راه و شهرسازی دو استان با تأخیر انجام شود.
لزوم تعیین تکلیف سریع جاده راور به دیهوک
سکوت نمایندگان مجلس کرمان و راور در این زمینه و پیگیری‌نشدن دلایل تأخیر در اجرای طرح نیز قابل تأمل است. با این حال، شهباز حسن‌پور در گفت‌وگو با خبرنگار مهر از جاده راور به دیهوک به‌عنوان کریدوری مهم در مسیر شمال به جنوب یاد می‌کند و می‌گوید: اینکه بهسازی این جاده تا این اندازه طولانی شده، جای پرسش دارد.
وی می‌افزاید: در بخش جاده کرمان به راور اقدامات خوبی انجام شده است، اما جاده راور به دیهوک باید هر چه زودتر تعیین تکلیف شود.
او بیان می‌کند: ما خواهان تسریع در اجرای این پروژه هستیم، زیرا این جاده علاوه بر پرتردد بودن، یکی از محورهای حادثه‌خیز استان کرمان نیز به شمار می‌رود.
حسن‌پور ادامه می‌دهد: تامین اعتبار، تزریق تجهیزات و نیروی انسانی لازم برای تعیین تکلیف فوری این پروژه بسیار مهم و ضروری است.
استاندار کرمان نیز با اشاره به مطالبه جدی مسافران و زائران امام رضا (ع) می‌گوید: پیگیری‌های لازم در سطح استان و در سطح ملی انجام شده و ادامه خواهد داشت و از مسئولان مربوطه می‌خواهم در این زمینه تلاش بیشتری داشته باشند.
محمدعلی طالبی می‌افزاید: وقوع تصادف‌های متعدد در این جاده و حجم بالای ترافیک، نشان‌دهنده ضرورت تسریع در اجرای پروژه است و همکاری وزارت راه و شهرسازی در این زمینه الزامی است.
وی ادامه می‌دهد: بخشی از این پروژه زیر بار ترافیک رفته و با توجه به خطرآفرین بودن قطعات باقی‌مانده، باید روند کار با جدیت بیشتری دنبال و نظارت لازم اعمال شود.
اکنون شتاب در تخصیص اعتبارات موردنیاز، ساماندهی نقاط حادثه‌خیز، استقرار پایگاه‌های امدادی و جذب سرمایه‌گذار برای ایجاد مجتمع‌های رفاهی بین‌راهی، حداقل خواسته رانندگان، زائران و مردم صبور شهرستان راور از متولیان این حوزه است؛ خواسته‌ای که می‌تواند جاده کرمان – دیهوک را پس از دو دهه انتظار، سرانجام به مسیری امن تبدیل کند.
