به گزارش پایگاه خبری دیدگاه مدیریت به نقل از خبرگزاری مهر، روزنامه جام‌جم اعلام کرد: تا پایان سال جاری، پنج ربات هوشمند جراح به چرخه درمان در پنج بیمارستان کشور وارد خواهند شد؛ اقدامی که می‌تواند به توسعه جراحی رباتیک و ارائه خدمات پیشرفته جراحی در کشور کمک شایانی کند. به همین منظور، جام‌جم با دکتر علی علیزاده، مدیرکل تجهیزات و ملزومات پزشکی سازمان غذا و دارو، گفت‌وگویی انجام داده است. علیزاده در این مصاحبه به تشریح کاربردهای ربات‌های جراح پرداخته و تأکید می‌کند که این فناوری به هیچ وجه جایگزین پزشکان نخواهد شد، بلکه با همکاری با مهارت و تجربه جراح، می‌تواند دقت، کنترل و ظرافت در انجام جراحی‌های تخصصی و پیچیده را افزایش دهد.
با ورود این پنج ربات به عرصه جراحی، چه تغییراتی در روند انجام عمل‌ها ایجاد خواهد شد؟ جراحی رباتیک یکی از فناوری‌های پیشرفته‌ای است که می‌تواند ظرفیت جراحی‌های تخصصی کشور را بهبود بخشد. به همین دلیل، با استفاده از توانمندی‌های داخلی و تلاش نخبگان کشور، پنج ربات پزشکی برای ارتقای کیفیت جراحی در کشور طراحی و ساخته شده است. به کارگیری این ربات‌ها در کنار مهارت و تجربه جراح، امکان افزایش دقت، کنترل و ظرافت در برخی عمل‌های جراحی تخصصی را فراهم می‌آورد. در واقع، ربات به عنوان یک ابزار پیشرفته در اختیار جراح و تیم درمان قرار می‌گیرد تا برخی عمل‌های پیچیده با دقت و کنترل بیشتری انجام شود. در برخی جراحی‌ها، انجام حرکات بسیار ظریف و دقیق اهمیت زیادی دارد و فناوری رباتیک می‌تواند در این زمینه به جراح کمک کند. بنابراین، باید به جراحی رباتیک به‌عنوان یک فناوری مکمل نگاه کرد که در کنار دانش و مهارت پزشک قرار می‌گیرد و ظرفیت‌های تیم درمان را افزایش می‌دهد.
این فناوری بیشتر در چه نوع عمل‌های جراحی کاربرد دارد و کدام حوزه‌های تخصصی می‌توانند از ربات‌های جراح بهره‌مند شوند؟ جراحی رباتیک عمدتاً در عمل‌های تخصصی و پیچیده‌ای کاربرد دارد که دقت بالا، کنترل حرکات و انجام مانورهای ظریف از اهمیت بالایی برخوردار است. برخی جراحی‌های مرتبط با سرطان، پروستات، کلیه، روده و ناحیه لگن از جمله حوزه‌هایی هستند که ظرفیت استفاده از جراحی رباتیک در آنها وجود دارد. البته نوع عمل‌های جراحی که با استفاده از ربات انجام می‌شود، به یک عامل مشخص محدود نیست و باید قابلیت‌های هر دستگاه، امکانات و زیرساخت بیمارستان و همچنین شرایط بیمار مورد توجه قرار گیرد. در نهایت، تشخیص و تصمیم تیم تخصصی درمان تعیین‌کننده است که در چه موردی استفاده از ربات می‌تواند به روند جراحی کمک کند. بنابراین، قرار نیست صرف ورود این تجهیزات، همه اعمال جراحی با استفاده از ربات انجام شود، بلکه استفاده از آن باید متناسب با نیاز و شرایط درمان باشد.
آیا ورود ربات‌های جراح به بیمارستان‌ها به این معناست که نقش پزشک و جراح در آینده کمرنگ خواهد شد؟ خیر. اساساً چنین برداشتی نادرست است. ربات صرفاً یک ابزار پیشرفته در اختیار جراح محسوب می‌شود و تصمیم‌گیری، هدایت فرآیند جراحی و مدیریت شرایط بیمار همچنان بر عهده تیم درمان است. در واقع، برای استفاده صحیح از این فناوری، وجود جراحان توانمند و آموزش‌دیده اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. هدف این است که از قابلیت‌های فناوری برای افزایش دقت و کنترل در جراحی استفاده شود و این فناوری در کنار تجربه و مهارت پزشک قرار گیرد. بنابراین، جراحی رباتیک را باید بخشی از روند توسعه فناوری‌های پزشکی دانست، نه جایگزینی برای نیروی انسانی متخصص.
در کنار تأمین تجهیزات، بحث آموزش پزشکان و کادر درمان چقدر اهمیت دارد؟ این موضوع بسیار مهم است. صرف تأمین و نصب تجهیزات پیشرفته برای ما کافی نیست و بهره‌برداری مؤثر از آنها نیازمند نیروی انسانی آموزش‌دیده است. اگر تجهیزات پیشرفته در اختیار مرکزی قرار گیرد، اما نیروی انسانی آن برای استفاده درست از این امکانات آموزش ندیده باشد، طبیعتاً نمی‌توان انتظار داشت که از توان واقعی این فناوری بهره‌برداری شود. به همین دلیل، آموزش‌های تخصصی پزشکان و رزیدنت‌های مرتبط در دستورکار قرار گرفته است تا کادر درمان با قابلیت‌های این تجهیزات آشنا شوند و بتوانند از فناوری رباتیک به شکل ایمن و مؤثر و در کنار مهارت‌های بالینی خود استفاده کنند.
آیا برای آموزش جراحان و رزیدنت‌ها برنامه مشخصی در نظر گرفته شده است؟ اصل موضوع آموزش در کنار توسعه تجهیزات مورد توجه قرار گرفته است. جراحان و رزیدنت‌های مرتبط باید با قابلیت‌های دستگاه، نحوه استفاده از آن و ظرفیت‌های فناوری رباتیک آشنا شوند تا بتوانند در شرایط واقعی درمان از این تجهیزات استفاده کنند. ما معتقدیم ورود فناوری به بیمارستان باید همراه با ایجاد توانمندی در نیروی انسانی باشد. به همین دلیل، آموزش را نمی‌توان موضوعی جدا از تأمین تجهیزات دانست. هرچه استفاده از این فناوری در مراکز درمانی توسعه پیدا کند، طبیعتاً تجربه و دانش تخصصی کادر درمان نیز در این زمینه افزایش خواهد یافت.
در حال حاضر چه تعداد ربات جراح در کشور در مسیر بهره‌برداری قرار دارند و برنامه سازمان غذا و دارو برای توسعه این تجهیزات چیست؟ فرآیند تجهیز و راه‌اندازی پنج ربات هوشمند جراح در پنج بیمارستان کشور نهایی شده و این تجهیزات تا پایان سال وارد چرخه عملیاتی درمان خواهند شد. این اقدام را باید یک گام مهم در مسیر توسعه فناوری‌های نوین تجهیزات پزشکی در کشور دانست. رویکرد ما این است که در کنار تأمین تجهیزات مورد نیاز، زمینه استفاده مؤثر از فناوری‌های جدید در مراکز درمانی نیز فراهم شود. بنابراین، موضوع فقط خرید و استقرار دستگاه نیست، بلکه باید زیرساخت و نیروی انسانی لازم برای بهره‌برداری از آن نیز وجود داشته باشد.
آیا این پنج ربات را می‌توان شروعی برای توسعه گسترده‌تر جراحی رباتیک در کشور دانست؟ بله، راه‌اندازی این پنج ربات می‌تواند تجربه و زیرساخت لازم برای توسعه تدریجی جراحی رباتیک و افزایش ظرفیت مراکز مجهز به این فناوری در آینده را فراهم کند. طبیعتاً وقتی یک فناوری جدید وارد چرخه عملیاتی درمان می‌شود، تجربه مراکز درمانی و تیم‌های تخصصی در استفاده از آن افزایش پیدا می‌کند و می‌توان بر اساس نتایج و نیازهای موجود برای مراحل بعدی تصمیم‌گیری کرد. هدف ما این است که توسعه فناوری‌های پیشرفته پزشکی به شکل هدفمند و متناسب با نیاز نظام سلامت انجام شود.
