به گزارش پایگاه خبری دیدگاه مدیریت به نقل از خبرگزاری مهر، سکینه اسمی: با ورود به شهریور و مهر هر سال، باغ‌های آذربایجان‌غربی به رنگ سیب درمی‌آیند؛ محصولی که به عنوان یکی از ظرفیت‌های مهم کشاورزی و صادراتی استان شناخته می‌شود و نام آذربایجان‌غربی را در بازارهای منطقه‌ای مطرح کرده است. اما داستان سیب تنها به برداشت و تولید محدود نمی‌شود؛ چالش اصلی زمانی آغاز می‌شود که محصول باید از باغ به بازار منتقل شود و برای آن مشتری پیدا گردد. هر سال حجم قابل توجهی از سیب تولیدی استان به سردخانه‌ها منتقل می‌شود و پس از آن، باغداران به قیمت، تقاضای داخلی و به ویژه، گشایش مسیرهای صادراتی چشم می‌دوزند. در این شرایط، یافتن بازارهای جدید می‌تواند فرصتی برای یکی از قطب‌های تولید و صادرات سیب کشور باشد تا از تکرار چالش‌های سال‌های گذشته عبور کند.
آذربایجان‌غربی با تولید سالانه بیش از یک میلیون تن سیب، بیش از ۳۰ درصد از تولید این محصول در کشور را به خود اختصاص داده و به عنوان قطب تولید این محصول شناخته می‌شود. اما هر سال چالش‌های بازار پس از تولید به یکی از دغدغه‌های اصلی باغداران، صادرکنندگان و استان تبدیل می‌شود. سال گذشته به دلیل شرایط خاص کشور، از دست دادن بازارهای هدف و همچنین بالا بودن هزینه‌های حمل و نقل، صادرات این محصول با چالش مواجه شد. اما امسال با افزایش ۳۰ درصدی تولید، مسئولان از پیدا کردن بازارهای هدف جدید خبر می‌دهند. حال این سؤال مطرح است که آیا بازارهای جدید می‌توانند مشکل صادرات سیب آذربایجان‌غربی را حل کنند و آیا فصل برداشت امسال به فصل رونق فروش تبدیل خواهد شد؟
از سوی دیگر، وابستگی بخش قابل توجهی از فروش سیب به بازارهای خارجی، اهمیت صادرات را برای این محصول دوچندان کرده است. هر تغییر در مسیرهای تجاری، محدودیت‌های صادراتی، هزینه‌های حمل و نقل، نوسانات نرخ ارز یا کاهش تقاضا در بازارهای هدف می‌تواند معادلات فروش را تغییر دهد و برنامه‌ریزی باغداران و صادرکنندگان را با چالش روبه‌رو کند. به همین دلیل، توسعه بازارهای هدف و یافتن مشتریان جدید دیگر یک انتخاب نیست؛ بلکه به یکی از ضرورت‌های اصلی برای حفظ جایگاه سیب آذربایجان‌غربی در بازارهای داخلی و خارجی تبدیل شده است.
در این میان، بازارهای منطقه‌ای و کشورهای همسایه می‌توانند فرصت تازه‌ای برای صادرات سیب استان ایجاد کنند؛ البته به شرط آنکه محصول با استانداردهای مورد نیاز بازار، بسته‌بندی مناسب، قیمت رقابتی و مسیر صادراتی پایدار عرضه شود. تنوع‌بخشی به بازارهای هدف همچنین می‌تواند وابستگی صادرکنندگان به چند مقصد محدود را کاهش داده و قدرت چانه‌زنی آنها را در معاملات افزایش دهد. آذربایجان‌غربی امروز در نقطه‌ای قرار دارد که از یک سو ظرفیت بالای تولید و تجربه حضور در بازارهای صادراتی را دارد و از سوی دیگر، با چالش همیشگی فروش محصول و ضرورت یافتن بازارهای تازه روبه‌روست.
سیبی که از باغ‌های استان برداشت می‌شود، برای آنکه به یک فرصت اقتصادی پایدار تبدیل شود، باید مسیر خود را از باغ تا بازار بدون گره طی کند؛ مسیری که حلقه‌های مختلفی از تولید، سورت، بسته‌بندی، نگهداری، حمل و نقل و صادرات را به یکدیگر متصل می‌کند. حال در آستانه فصل جدید برداشت، نگاه‌ها دوباره به این محصول استراتژیک دوخته شده است؛ آیا امسال می‌توان با گشودن مسیرهای تازه صادراتی، بخشی از دغدغه همیشگی فروش سیب را کاهش داد؟ آیا بازارهای جدید می‌توانند مقصدی مطمئن برای محصول باغداران آذربایجان‌غربی باشند و مهم‌تر از همه، آیا «قطب صادرات سیب» این بار می‌تواند از ظرفیت تولید خود برای خلق یک فصل موفق صادراتی بهره‌برداری کند؟
امسال پیش‌بینی می‌شود که بیش از یک میلیون تن سیب در آذربایجان‌غربی برداشت شود. رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌غربی از پیش‌بینی برداشت بیش از یک میلیون تن سیب از باغات استان طی سال جاری خبر داد و گفت: امسال به دلیل مدیریت تولید و شرایط مناسب، کیفیت سیب‌های تولیدی استان بهتر از سال‌های قبل خواهد بود. محمدرضا اصغری در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه آذربایجان‌غربی قطب تولید سیب کشور به شمار می‌رود، ادامه داد: بیش از ۳۰ درصد سیب تولیدی کشور توسط آذربایجان‌غربی تولید می‌شود. وی در خصوص چالش‌های بازار پس از تولید گفت: آذربایجان‌غربی با توجه به میزان تولیدی سیب کشور، سهم بالایی نیز در صادرات این محصول دارد و امسال نیز به دلیل بازارهای جدید پیش‌بینی می‌شود صادرات خوبی در این حوزه داشته باشیم.
اصغری با بیان اینکه فصل برداشت سیب اواخر ماه جاری آغاز می‌شود، اظهار کرد: سال گذشته بیش از ۶۰ هزار تن صادرات داشتیم و به خاطر شرایط ویژه در ماه‌های پایانی با مشکل مواجه شدیم، اما امسال پیش‌بینی می‌شود با توجه به گشایش ظرفیت‌های مرزی استان، صادرات سیب خوبی داشته باشیم. رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌غربی کشورهای عربی، پاکستان، هندوستان و ترکیه را از جمله بازارهای سیب استان عنوان کرد و افزود: با توجه به شرایط ویژه کشور و حمل و نقل دریایی، در کنار فعال‌تر شدن مرزهای زمینی در آذربایجان‌غربی و بازارهای جدید صادراتی، پیش‌بینی می‌شود امسال بازار خوبی داشته باشیم.
اظهارات رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌غربی در خصوص صادرات سیب در حالی عنوان می‌شود که ناظر گمرکات آذربایجان‌غربی از دست دادن بازار صادرات سیب استان خبر می‌دهد. ناظر گمرکات آذربایجان‌غربی با بیان اینکه سال گذشته در کنار شرایط ویژه کشور، بازار صادرات سیب به خصوص هندوستان را از دست داده‌ایم، گفت: امسال تنها ۲۱ هزار تن سیب تولیدی سال گذشته به خارج صادر شده است. خالد جنگجو بالا بودن هزینه‌های حمل و نقل و مشکلات صادرات دریایی را از دلایل اصلی چالش صادرات سیب استان عنوان کرد و گفت: به دلیل بالا بودن هزینه‌های حمل و نقل، امسال نیز پیش‌بینی می‌شود در صادرات سیب با مشکل مواجه شویم. جنگجو با بیان اینکه هندوستان یکی از بازارهای اصلی صادرات سیب است، اظهار کرد: بازار هدف صادرات سیب استان را از دست داده‌ایم و باید برای رفع این مشکل چاره‌اندیشی شود.
عضو کمیسیون کشاورزی اتاق ایران و رئیس اتحادیه صادرکنندگان محصولات کشاورزی آذربایجان‌غربی نیز با تایید از دست دادن بازار صادرات سیب استان گفت: به دلیل شرایط کشور و مشکلات حمل و نقل دریایی، بزرگترین بازار صادرات سیب به خصوص سیب قرمز استان به هندوستان با چالش مواجه شده است. جعفر نیکزاد در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه برداشت سیب استان از مهرماه آغاز می‌شود، اظهار کرد: برای پیش‌بینی دقیق بازار صادراتی نمی‌توان به دلیل عدم برداشت کامل سیب نظر داد، اما بازار هندوستان را از دست داده‌ایم و برای پیدا کردن بازارهای جدید رایزنی‌ها صورت گرفته، اما در بحث لجستیک بازارهای جدید به دلیل بالا بودن هزینه‌ها با چالش روبه‌رو خواهیم شد.
وی با اشاره به رشد ۲۰ تا ۳۰ درصدی میزان سیب تولیدی استان در سال جاری تاکید کرد: یکی از راهکارهای رفع مشکل صادرات محصولات کشاورزی به خصوص سیب، رفع کامل تعهدات ارزی است. نیکزاد با اشاره به مشکلات صادرکنندگان محصولات کشاورزی گفت: پیچیدگی روند رفع تعهد ارزی، تخصیص ارز، ثبت سفارش و ناهماهنگی میان سامانه‌های دستگاه‌های مختلف، صادرات محصولات کشاورزی را با اختلال جدی مواجه کرده است. وی با تاکید بر اینکه هماهنگی میان بانک مرکزی، گمرک، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان توسعه تجارت برای حل این مشکلات ضروری است، تصریح کرد: یکی از مشکلات اصلی صادرکنندگان، مسائل مربوط به تعهد ارزی است که امکان صادرات را برای بسیاری از صادرکنندگان اصلی محدود کرده است.
عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی ارومیه افزود: بانک مرکزی پیش‌تر راهکاری ارائه کرده بود که صادرکنندگان می‌توانستند ارز حاصل از صادرات را به بانک‌ها ارائه کنند و بانک مرکزی آن را خریداری کند. به گفته نیکزاد، این روش اختلاف زیادی با نرخ روز نداشت و می‌توانست به‌ویژه برای صادرکنندگان محصولات کشاورزی که با مشکلات بیشتری مواجه بودند، راهگشا باشد. نائب رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی ارومیه ادامه داد: پس از معرفی پنج بانک برای انجام این کار، به جای حل مشکل، اختلاف نرخ خرید ارز افزایش یافت و فاصله نرخ‌های اعلامی با نرخ روز، امکان استفاده صادرکنندگان از این روش را محدود کرد. وی خواستار پیگیری این موضوع از سوی اتاق ایران و بازگشت بانک مرکزی به روال قبلی شد و گفت: ارز باید با نرخ توافقی و با اختلافی منطقی خریداری شود تا صادرکنندگان بتوانند تعهدات ارزی خود را ایفا کنند.
نیکزاد با اشاره به مشکلات صادرات محصولات کشاورزی به هند گفت: بخش قابل توجهی از صادرات محصولات هسته‌دار ایران به هند انجام می‌شد، اما شرایط موجود موجب توقف این صادرات شده است و صادرکنندگانی که برای واردات موز و سایر میوه‌های استوایی ثبت سفارش کرده‌اند نیز اکنون به دلیل محدودیت‌های موجود، امکان انجام واردات را ندارند. این فعال اقتصادی خواستار امکان ویرایش ثبت سفارش‌ها و افزایش مهلت انجام تعهدات شد تا صادرکنندگان بتوانند با توجه به شرایط جدید، فرآیند واردات خود را تکمیل کنند. نیکزاد همچنین ناهماهنگی سامانه‌های گمرک، بانک مرکزی، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان توسعه تجارت را از دیگر مشکلات فعالان اقتصادی دانست و گفت: صادرکنندگان درگیر سامانه‌هایی هستند که گاهی با اختلال مواجه می‌شوند و اطلاعات آنها نیز به‌صورت کامل میان دستگاه‌ها تبادل نمی‌شود.
رئیس اتحادیه محصولات کشاورزی آذربایجان‌غربی تاکید کرد: نبود هماهنگی میان دستگاه‌ها باعث شده مشکلات صادرکنندگان از یک نهاد به نهاد دیگر ارجاع داده شود و اتصال سامانه‌ها و ایجاد هماهنگی کارشناسی میان دستگاه‌های متولی می‌تواند بخش مهمی از این مشکلات را برطرف کند. عضو کمیسیون کشاورزی اتاق ایران با اشاره به اهمیت بخش کشاورزی در تأمین امنیت غذایی گفت: به جای حمایت از صادرات محصولات کشاورزی، برخی فرآیندها و تصمیمات در عمل به مانعی برای صادرات تبدیل شده است. نیکزاد از بانک مرکزی، نمایندگان مجلس و هیئت رئیسه اتاق ایران خواست مشکلات تعهد ارزی صادرکنندگان محصولات کشاورزی را پیگیری کنند و حداقل برای این بخش، معافیت از تعهد ارزی را در نظر بگیرند.
مدیر تعاون روستایی استان آذربایجان‌غربی از خرید توافقی بیش از ۵۰۰ تن محصولات باغی از باغداران استان برای صنایع تبدیلی و تکمیلی و آغاز خرید سیب درجه ۳ (صنعتی) از امروز دوشنبه خبر داد. سجاد حسامی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در راستای حمایت از تولیدکنندگان و تنظیم بازار محصولات باغی اظهار کرد: اتحادیه تعاونی روستایی استان به عنوان مباشر استانی، از آغاز برداشت میوه در مجموع ۴۴ هزار کیلوگرم هلو، ۷۲ هزار کیلوگرم شلیل و ۳۸۱ هزار و ۲۴۹ کیلوگرم آلبالو بصورت توافقی از باغداران خریداری کرده است. وی افزود: ارزش مجموع این خریدها ۵۵۰ میلیارد ریال بوده است که با هدف حمایت از باغداران، کمک به فروش محصول و جلوگیری از تضییع حقوق تولیدکنندگان انجام شده است.
مدیر تعاون روستایی استان آذربایجان‌غربی تأکید کرد: توسعه خریدهای توافقی و حمایت از تولیدکنندگان، یکی از اولویت‌های شبکه تعاون روستایی استان است و تلاش می‌کنیم با استفاده از ظرفیت اتحادیه‌ها و شرکت‌های تعاونی روستایی، زمینه عرضه مناسب محصولات و تقویت جایگاه اقتصادی باغداران فراهم شود. حسامی خاطرنشان کرد: شبکه تعاون روستایی استان آمادگی دارد با بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود در حوزه بازرگانی، فرآوری، ذخیره‌سازی و عرضه، نقش مؤثرتری در حمایت از تولیدکنندگان و ساماندهی بازار محصولات کشاورزی ایفا کند. با توجه به چالش‌های پیش روی سیب آذربایجان‌غربی باید منتظر ماند و دید بازارهای جدید هدف می‌توانند گره صادرات این محصول را باز کنند؟
