به گزارش پایگاه خبری دیدگاه مدیریت به نقل از مهر، سالار قاسمی، رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور، در جلسه ستاد هماهنگی و پیگیری مناسب‌سازی کشور، به رویکردهای جدید در آموزش و پرورش استثنایی اشاره کرد و گفت: حکمرانی مشارکتی، حکمرانی داده‌محور، عدالت آموزشی، مناسب‌سازی و تاب‌آوری آموزشی از جمله رویکردهای مهم در آموزش و پرورش استثنایی مدرن به شمار می‌روند و موضوع توانبخشی دانش‌آموزان نیز در همین راستا پیگیری می‌شود.
وی افزود: اصلی‌ترین راهبرد وزارت آموزش و پرورش و سازمان آموزش و پرورش استثنایی، آموزش فراگیر یا «اینکلوژن» است. این نوع آموزش با هدف تحقق عدالت، کیفیت و پوشش آموزشی دنبال می‌شود و در کنار آن، ارتقای مهارت‌های اجتماعی، افزایش تاب‌آوری و بهبود زندگی اجتماعی دانش‌آموزان نیز مد نظر قرار دارد.
رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور با اشاره به وضعیت دانش‌آموزان در شبکه تلفیقی فراگیر گفت: در حال حاضر ۱۷ هزار و ۶۹۳ دانش‌آموز در این شبکه تحصیل می‌کنند. قاسمی ادامه داد: با توجه به وجود حدود ۱۰۰ هزار مدرسه در کشور، تقریباً ۱۰ درصد از این مدارس درگیر آموزش دانش‌آموزان فراگیر هستند و دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه در این مدارس پذیرش می‌شوند.
وی افزود: برای حدود ۱۰ هزار مدرسه، مدارس استثنایی به عنوان پشتیبان فعالیت می‌کنند و از این مدارس بازدید می‌شود تا مشخص شود آیا شرایط مناسب‌سازی برای دانش‌آموزان دارای نیاز ویژه فراهم شده است یا خیر و معلمان چه اقداماتی انجام می‌دهند.
قاسمی گفت: امسال برای نخستین‌بار با همکاری وزیر آموزش و پرورش، زمان آموزش فراگیر از دو ساعت به چهار ساعت افزایش یافته است تا معلمان زمان بیشتری برای ارائه خدمات به دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه داشته باشند.
وی با اشاره به اقدامات وزارت آموزش و پرورش در حوزه مناسب‌سازی اظهار کرد: در این زمینه، هفت فعالیت را دنبال کرده‌ایم که شامل قوانین، محتوا، معلمان، فضا، کتاب‌ها و منابع، ارائه خدمات در زمینه ارزیابی عادلانه، اختصاص معلم رابط و همکاری‌های بین‌بخشی می‌شود.
رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور افزود: به‌روزرسانی قوانین مناسب‌سازی فضاها، توانمندسازی نیروی انسانی، مناسب‌سازی کتب و منابع، ارائه خدمات ارزیابی عادلانه، اختصاص معلم رابط و همکاری‌های بین‌بخشی از جمله این اقدامات است.
قاسمی درباره اصلاح قوانین و مقررات آموزش فراگیر گفت: آیین‌نامه آموزش فراگیر در سال ۱۳۸۵ تصویب شده و آخرین اصلاحات آن در سال ۱۳۹۰ انجام شده بود. امسال پس از حدود ۱۴ سال، اصلاحات این آیین‌نامه انجام و در خردادماه به شورای عالی آموزش و پرورش ارائه شد و منتظر هستیم این آیین‌نامه با رویکرد جدید به تصویب برسد.
وی ادامه داد: در رویکرد جدید، از موضع تلفیقی عبور کرده‌ایم و به سمت آموزش فراگیر حرکت کرده‌ایم تا مناسب‌سازی در بخش‌های مختلف به معنای واقعی انجام شود.
رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور با اشاره به ماده ۲ قانون حمایت از حقوق معلولان گفت: با همکاری سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس، برای اولویت‌بندی شاخص‌های دسترس‌پذیری با هدف حذف موانع معماری در مدارس عادی و پذیرای اقداماتی انجام داده‌ایم.
قاسمی افزود: در نخستین جلسه شورای سازمان آموزش و پرورش استثنایی، با دستور وزیر آموزش و پرورش مصوب شد تمام مدارسی که ساخته می‌شوند، برای دانش‌آموزان استثنایی مناسب باشند. این موضوع فقط به مدارس جدید محدود نمی‌شود و درباره مدارس موجود نیز برنامه‌ریزی شده است تا مناسب‌سازی برای دانش‌آموزان استثنایی انجام شود.
رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور گفت: در این زمینه، به‌صورت دقیق و آیتم‌به‌آیتم مشخص کرده‌ایم که هر مدرسه باید چه شرایطی داشته باشد؛ از ورودی مدرسه و در ورودی گرفته تا سرویس‌های بهداشتی و حتی مسیر مقابل مدرسه، برای مثال اگر جوی آب در مقابل مدرسه وجود داشته باشد، شرایط مناسب‌سازی آن نیز مورد توجه قرار گرفته است.
قاسمی با اشاره به توانمندسازی نیروی انسانی اظهار کرد: مناسب‌سازی فقط به فضا محدود نمی‌شود و وزارت آموزش و پرورش باید در حوزه نیروی انسانی نیز اقدامات لازم را انجام دهد. وی افزود: سال گذشته با همکاری مرکز نیروی انسانی، بخشنامه‌ای برای استان‌ها ارسال کردیم و در این چارچوب، مدیران و معلمان ۳۰ هزار ساعت آموزش دیدند تا بتوانند نحوه کار با دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه را در ۱۰ هزار مدرسه‌ای که دانش‌آموزان فراگیر در آنها تحصیل می‌کنند، فرا بگیرند.
رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور گفت: در بحث فراگیرسازی، تغییر پارادایم از آموزش متمرکز بر محتوا به آموزش متمرکز بر نیاز یادگیرنده و دانش‌آموز اهمیت دارد و اجرای این ۳۰ هزار ساعت آموزش اقدام بزرگی بود.
قاسمی ادامه داد: این آموزش‌ها از دی‌ماه آغاز شد و در دی و بهمن ادامه داشت، اما متأسفانه با آغاز اسفندماه و سپس شرایط جنگی، اجرای برنامه تحت تأثیر قرار گرفت. با وجود این شرایط، آموزش ۳۰ هزار نفر انجام شد، در حالی که پیش‌بینی ما برای آموزش، بیش از این میزان بود.
وی در ادامه به مناسب‌سازی محتوای آموزشی اشاره کرد و گفت: در راهنمای عمل برنامه درسی، پیش از این بخش مشخصی برای دانش‌آموزان استثنایی وجود نداشت تا معلمان بدانند با دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه که وارد مدارس عادی می‌شوند، چگونه باید رفتار کنند.
قاسمی افزود: برای نخستین‌بار، بخشی با عنوان مربوط به نیازهای ویژه دانش‌آموزان در راهنمای عمل طراحی کرده‌ایم و این موضوع در ارتباط با عناصر برنامه درسی انجام شده است تا معلمان مدارس بدانند چگونه باید با این دانش‌آموزان برخورد و از آنها حمایت کنند.
رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور درباره مناسب‌سازی کتب و منابع یادگیری گفت: برای دانش‌آموزان دارای آسیب بینایی، در حوزه خط بریل، کتب صوتی و کتب درشت‌خط اقدامات مختلفی انجام شده است. وی افزود: بیشترین حجم اقدامات در زمینه تبدیل سه عنوان کتاب به خط بریل انجام شده است. همچنین در حوزه منابع چندرسانه‌ای، کتب صوتی نیز مورد توجه قرار گرفته و در مجموع ۴۲ عنوان کتاب مناسب‌سازی شده است.
قاسمی ادامه داد: این ۴۲ عنوان کتاب شامل چهار عنوان در دوره ابتدایی، ۱۴ عنوان در دوره متوسطه اول و ۲۴ عنوان در دوره متوسطه دوم است. وی با اشاره به اهمیت کتاب‌های درشت‌خط اظهار کرد: کتاب‌های درشت‌خط برای دانش‌آموزان نابینا و همچنین دانش‌آموزان دارای معلولیت جسمی ـ حرکتی اهمیت دارد و هرچه اندازه نوشته‌ها متناسب‌تر و درشت‌تر باشد، استفاده از منابع آموزشی برای این دانش‌آموزان آسان‌تر خواهد بود.
قاسمی درباره وضعیت سالانه مناسب‌سازی کتاب‌های درسی دانش‌آموزان دارای آسیب بینایی گفت: از مجموع ۱۳۷ کتاب درسی موجود، ۱۰۳ کتاب را برای دانش‌آموزان دارای آسیب بینایی مناسب‌سازی به خط بریل کرده‌ایم که اقدام مهمی در این حوزه محسوب می‌شود.
وی با اشاره به ارائه خدمات برای ارزیابی عادلانه دانش‌آموزان گفت: در این حوزه، اختصاص منشی و استفاده از نیروهای متخصص و آموزش‌دیده برای دانش‌آموزان مورد توجه قرار گرفته است. رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور افزود: برای دانش‌آموزان ناشنوا که در بخش زبان با مشکلاتی مواجه هستند، با توجه به اینکه برخی آزمون‌ها به‌صورت صوتی ارائه می‌شود، این بخش از «لیسنینگ» به «ریدینگ» تبدیل و اصلاحات لازم انجام شده است.
قاسمی ادامه داد: تبدیل سؤالات دروس نهایی پایه برای نخستین‌بار سال گذشته برای دانش‌آموزان در شش استان انجام شد و امسال این طرح به ۱۱ استان افزایش پیدا کرد. برای کنکور نیز اعلام کردیم دانش‌آموزانی که نیاز به منشی دارند، از این امکان استفاده کنند و برای دانش‌آموزانی که به خط بریل نیاز دارند نیز هماهنگی‌های لازم با سازمان ملی سنجش انجام شد.
قاسمی با اشاره به اختصاص معلم رابط به مدارس فراگیر اظهار کرد: برای همه این ۱۰ هزار مدرسه، معلم رابط پیش‌بینی کرده‌ایم و همان‌طور که اشاره شد، امسال زمان آموزش فراگیر برای معلمان از دو ساعت به چهار ساعت افزایش یافته است. معلم رابط می‌تواند حلقه اتصال میان دانش‌آموز، مدرسه و خانواده باشد و شعار ما در آموزش و پرورش استثنایی نیز «کیفیت‌بخشی خانواده‌محور» است.
رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور با اشاره به همکاری با سازمان ملی سنجش گفت: با این سازمان هماهنگی کردیم تا برای همه دانش‌آموزانی که در آزمون‌های مختلف و کنکور شرکت می‌کنند، شرایط مناسب فراهم شود. برای دانش‌آموزانی که نیاز به بریل داشتند، اقدامات لازم انجام شد و برای دانش‌آموزانی که امکان استفاده از بریل برای آنها فراهم نبود، منشی در نظر گرفته شد.
قاسمی ادامه داد: همکاری راهبردی با سازمان ملی سنجش، استقرار تیم‌های تخصصی بریل در قرنطینه‌ها و پوشش کنکور در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد، دکتری و دانشگاه فرهنگیان، از جمله اقدامات فرابخشی و بین‌بخشی انجام‌شده است.
وی با اشاره به سه درخواست این سازمان در ادامه مسیر گفت: درخواست نخست ما، ابلاغ آیین‌نامه آموزش فراگیر است که اصلاحات آن را به شورای عالی آموزش و پرورش ارائه کرده‌ایم و امیدواریم این آیین‌نامه هرچه سریع‌تر ابلاغ شود تا بتوانیم گام‌های بلند، کامل و باکیفیتی در زمینه فراگیرسازی برداریم.
رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور افزود: درخواست دوم، استمرار حمایت‌های بین‌بخشی است. انتظار داریم سازمان ملی سنجش، سازمان نوسازی، سازمان پژوهش، معاونت‌های مختلف و به‌ویژه سازمان بهزیستی، همکاری خود را ادامه دهند تا خدماتی که به حدود ۲۴۰ هزار دانش‌آموز ارائه می‌شود، به‌صورت یکپارچه ارائه شود.
قاسمی ادامه داد: درخواست سوم، اختصاص اعتبار به مدارس پذیرا و پشتیبان است. امیدواریم با حمایت وزارت آموزش و پرورش، توسعه شبکه مدارس پذیرا و حفظ پوشش خدمات این مدارس ادامه پیدا کند. تحقق آموزش فراگیر برای دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه، نیازمند سه رویکرد جامع، مشارکتی و بین‌بخشی است و بدون این سه رویکرد نمی‌توان خدمات را به‌صورت کامل ارائه کرد.
قاسمی افزود: مشارکت خانواده‌ها، توانمندسازی معلمان، حمایت مستمر دولت و تغییر نگرش‌های اجتماعی، پیش‌زمینه ارائه خدمات بهتر به دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه است. امیدواریم با نگاه رئیس‌جمهور و راهبری وزیر آموزش و پرورش، به سمت تحقق یک نظام آموزشی فراگیر، عادلانه و انسانی حرکت کنیم.
وی همچنین با اشاره به ساختارهای اجرایی آموزش فراگیر خاطر نشان کرد: برای آموزش فراگیر، رابط تعیین کرده‌ایم و شورای فراگیر نیز در مناطق آموزش و پرورش شکل گرفته است تا موضوعات مربوط به آموزش فراگیر در سطح مناطق به‌صورت عملیاتی دنبال شود.
