مهدی صدیقیان_پژوهشگر مطالعات فرهنگی
به گزارش باورخبر، ۲۶ مرداد در تقویم رسمی کشور به عنوان روز بزرگداشت و تجلیل از آزادگان شناخته می‌شود؛ روزی که با بازگشت نخستین گروه از اسیران ایرانی به میهن در سال ۱۳۶۹ گره خورده است و هر سال، خاطره‌ای ماندگار از صبوری و پایداری را در ذهن مردم زنده می‌کند.
در چنین روزی، نگاه‌ها دوباره به مردانی برمی‌گردد که سال‌ها دور از خانه، خانواده و خاک وطن، زیر سخت‌ترین فشارها ایستادگی کردند و نام آزادگی را فقط در شعار نگه نداشتند، بلکه با زندگی و رنج خود به آن معنا بخشیدند. بازگشت آنان، تنها بازگشت یک گروه اسیر از اردوگاه‌ها نبود؛ بازگشت بخشی از غرور ملی و نشانه‌ای روشن از پیوند ناگسستنی مردم ایران با مفهوم مقاومت بود.
بازگشتی که تاریخ شد
۲۶ مرداد ۱۳۶۹، نخستین گروه از آزادگان ایرانی پس از سال‌ها اسارت، از مرز خسروی وارد کشور شدند. این روز در حافظه جمعی ایرانیان، به‌عنوان یکی از لحظه‌های ماندگار پس از جنگ تحمیلی ثبت شده است؛ لحظه‌ای که اشک شوق، انتظار طولانی خانواده‌ها و صلابت مردانی که از دل رنج بازگشته بودند، در کنار هم معنا پیدا کرد.
بازگشت آزادگان، پایان یک دوران سخت برای صدها خانواده‌ای بود که سال‌ها خبری از عزیزان خود نداشتند. مادرانی که چشم‌انتظار ماندند، همسرانی که سال‌ها بار زندگی را به دوش کشیدند، فرزندانی که پدرشان را تنها در عکس می‌شناختند، و خود آزادگانی که در غربت اسارت، امید را حفظ کردند، همگی بخشی از این روایت ملی‌اند.
آزادگی، فقط یک عنوان نیست
واژه «آزاده» در فرهنگ عمومی ایران، فراتر از یک عنوان اداری یا تاریخی است. آزادگان کسانی بودند که در دوران اسارت، با وجود همه سختی‌ها، تلاش کردند عزت انسانی خود را حفظ کنند. بسیاری از آن‌ها روایت کرده‌اند که اسارت فقط تحمل زندان و فشار جسمی نبود، بلکه میدان بزرگی برای آزمون روح، ایمان و وفاداری به وطن بود.
از همین رو، ۲۶ مرداد فقط سالروز ورود آزادگان به کشور نیست؛ روزی است برای یادآوری معنای واقعی مقاومت، وفاداری و صبر. این روز به ما یادآوری می‌کند که امنیت و آرامش امروز، هزینه‌ای سنگین داشته و بخشی از آن را مردانی پرداخت کرده‌اند که سال‌ها از زندگی عادی محروم ماندند.
چرا تجلیل از آزادگان مهم است؟
تجلیل از آزادگان، فقط ادای احترام به گذشته نیست؛ نوعی پاسداشت سرمایه‌های اخلاقی و انسانی جامعه است. جامعه‌ای که خاطره فداکاری و استقامت را فراموش نکند، در برابر دشواری‌های امروز نیز مقاوم‌تر خواهد بود. آزادگان با بازگشت خود نشان دادند که انسان می‌تواند در سخت‌ترین شرایط هم کرامت خود را حفظ کند و امید را از دست ندهد.
در سالروز بازگشت آنان، یادآوری این نکته اهمیت دارد که آزادگان فقط در روز ورودشان به کشور عزیز نبودند؛ آنان در تمام سال‌های پس از بازگشت نیز حامل تجربه‌ای گرانقدر از صبر، ایمان و پایداری بوده‌اند. بسیاری از آن‌ها پس از بازگشت، زندگی خود را دوباره ساختند، در خدمت جامعه قرار گرفتند و بی‌هیاهو به مسیر عادی زندگی بازگشتند، بی‌آنکه از رنج‌های گذشته برای خود امتیازی بخواهند.
روز تجلیل از آزادگان تنها فرصتی برای یادآوری تاریخ نیست، بلکه یادآور مسئولیتی اجتماعی نیز هست. اگر امروز از آزادگان سخن گفته می‌شود، باید پرسید جامعه تا چه اندازه توانسته پیام آن‌ها را حفظ کند؟ پیام صبر، ایستادگی، امید و وفاداری به وطن.
بزرگداشت این روز می‌تواند فرصتی باشد برای اینکه نسل‌های جدید، آزادگی را نه فقط در کتاب‌های تاریخ، بلکه در روایت زندگی مردانی بشناسند که از دل سختی، عزت را بیرون کشیدند. برای بسیاری از جوانان امروز، این مناسبت فرصتی است تا با بخشی از حافظه تاریخی کشور آشنا شوند؛ حافظه‌ای که اگرچه تلخ، اما سرشار از عظمت است.
۲۶ مرداد، روز بازگشت آزادگان، روزی برای توقف کوتاه در برابر صبوری مردانی است که سال‌ها دور از وطن ماندند اما از وطن جدا نشدند. این روز، یادآور آن است که آزادگی فقط نام یک مناسبت نیست، بلکه حقیقتی زنده در تاریخ معاصر ایران است؛ حقیقتی که با اشک، امید، مقاومت و عشق به میهن نوشته شد.
